Shloka 5

पार्वतीबाल्यलीलावर्णनम् — Description of Pārvatī’s Childhood/Birth Festivities

Devanagari script

तच्छुद्धान्तचरायाशु पुत्रीजन्म सुशंसते । सितातपत्रं नादेयमासीत्तस्य महीभृतः

Transliteration

tacchuddhāntacarāyāśu putrījanma suśaṃsate | sitātapatraṃ nādeyamāsīttasya mahībhṛtaḥ

Translation

اندرونِ محل میں چلتی اس خادمہ نے جلد ہی بیٹی کی پیدائش کی مبارک خبر سنائی؛ اس بھوپتی کے لیے سفید شاہی چھتر گویا اب اٹھانے کے لائق نہ رہا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासे पूर्वपदम्

• शुद्धान्तचराय: to the inner-apartments attendant
• शुद्धान्तचराय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शुद्धान्त-चर (प्रातिपदिक; शुद्धान्त + चर)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शुद्धान्ते चरः); सम्प्रदानार्थे

• आशु: quickly
• आशु: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• पुत्रीजन्म: the birth of a daughter
• पुत्रीजन्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्री-जन्म (प्रातिपदिक; पुत्री + जन्म)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पुत्र्याः जन्म)

• सुशंसते: praises; proclaims well
• सुशंसते: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सु-√शंस् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• सितातपत्रम्: a white parasol
• सितातपत्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सित-आतपत्र (प्रातिपदिक; सित + आतपत्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सितम् आतपत्रम्)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• आदेयम्: to be accepted/taken
• आदेयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-√दा (धातु) → आदेय (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भविष्यत्कृदन्त/योग्यतावाचक (gerundive -ya), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'to be taken/acceptable'

• आसीत्: was
• आसीत्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• तस्य: of him; his
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; 'of him/of that'

• महीभृतः: of the king (earth-bearer)
• महीभृतः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: मही-भृत् (प्रातिपदिक; मही + भृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (महीं बिभर्ति)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It signals the auspicious advent of the Divine Feminine (Shakti) in the royal line—an event that prepares the world for Shiva–Shakti union, a core Shaiva Siddhanta theme where grace (anugraha) arises through the harmony of Pati (Shiva) and Shakti.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Parvati’s appearance is the narrative foundation for Saguna Shiva’s household līlā: devotion culminates in Shiva’s manifest marital form, and later the Linga is worshiped with Shakti as inseparable—Shiva as consciousness and Shakti as power.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to honor Shakti alongside Shiva in worship—recite the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” with a devotional resolve (bhāva), and offer simple, sattvic worship acknowledging Shiva–Shakti non-separation.