Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

हिमालयगृहे नारदस्य आगमनम् तथा विश्वकर्मनिर्मितवैभववर्णनम् — Nārada’s Arrival at Himālaya’s Palace and the Description of Viśvakarman’s Marvels

प्रविष्टो मण्डपस्तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रम्भादिबहुशोभितम्

praviṣṭo maṇḍapastasya himādre ratnacitritam | suvarṇakalaśairjuṣṭaṃ rambhādibahuśobhitam

وہ ہمالیہ پر واقع اُس منڈپ میں داخل ہوا؛ وہ جواہرات سے جڑا ہوا، سونے کے کلشوں سے آراستہ، اور رمبھا وغیرہ اپسراؤں کی کثیر زیبائش سے جگمگا رہا تھا۔

praviṣṭaḥentered; having entered
praviṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-viś (धातु) → praviṣṭa (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival to maṇḍapaḥ
maṇḍapaḥpavilion; hall
maṇḍapaḥ:
Karta/Ādhāra (कर्ता/आधारः)
TypeNoun
Rootmaṇḍapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tasyaof him/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
himādrauon/in the snowy mountain (Himālaya)
himādrau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothima + adri (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (हिमः अद्रिः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
ratna-citritamadorned with jewels
ratna-citritam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootratna (प्रातिपदिक) + citra (प्रातिपदिक) → citrita (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (रत्नैः चित्रितम्), भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘citrita’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; adjectival to maṇḍapaḥ (neuter form used as predicate/description)
suvarṇa-kalaśaiḥwith golden pots
suvarṇa-kalaśaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsuvarṇa (प्रातिपदिक) + kalaśa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सुवर्णः कलशः), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
juṣṭamfurnished with; provided with
juṣṭam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjuṣ (धातु) → juṣṭa (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘endowed/filled with’
rambhā-ādi-bahu-śobhitamadorned by many (nymphs) such as Rambhā
rambhā-ādi-bahu-śobhitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrambhā (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + bahu (प्रातिपदिक) + śobhita (कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष (रम्भा-आदि-बहुभिः शोभितम्), भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘śobhita’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Significance: Darśana of the divine wedding-setting (vivāha-maṇḍapa) evokes śubha-saṃskāra-bhāva and bhakti; contemplation of Himālaya as tapas-kṣetra for Śiva–Śakti līlā.

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

H
Himavat (Himalaya)
R
Rambha

FAQs

The gem-inlaid pavilion and auspicious golden kalaśas symbolize a sanctified space prepared for divine presence—outer splendor reflecting inner purity and devotional readiness in Shaiva worship.

The description highlights saguna devotion: devotees honor Shiva through consecrated environments, auspicious vessels, and orderly ritual beauty—supports for focusing the mind on the Lord’s manifest grace.

It suggests preparing a clean worship space with a kalaśa (water-pot) as an auspicious marker, then steadying the mind in reverence—ideally accompanied by japa of the Panchākṣarī mantra, “Om Namaḥ Śivāya.”