Shloka 2

हिमवतः सुमङ्गलोत्सव-नगररचना

Himavān’s Auspicious Festival Preparations and City Adornment

Devanagari script

सिक्तमार्गं संस्कृतं च शोभितं परमर्द्धिभिः । द्वारि द्वारि च रम्भादि मङ्गलं द्रव्यसंयुतम्

Transliteration

siktamārgaṃ saṃskṛtaṃ ca śobhitaṃ paramarddhibhiḥ | dvāri dvāri ca rambhādi maṅgalaṃ dravyasaṃyutam

Translation

راستوں پر پانی چھڑکا گیا، انہیں خوب سنوار کر نہایت شان و شوکت سے آراستہ کیا گیا۔ اور ہر دروازے پر رَمبھا وغیرہ اپسراؤں کی موجودگی میں استقبال و جشن کے لیے سامانِ مَنگل رکھا گیا۔

Word by Word

• सिक्त-मार्गम्: the sprinkled path
• सिक्त-मार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिक्त (कृदन्त) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Karma/Accusative), एकवचन; समासः—सिक्तः मार्गः (कर्मधारय)

• संस्कृतम्: well-prepared
• संस्कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सं + कृ (धातु) → संस्कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘refined/arranged’ (qualifying ‘मार्गम्’)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शोभितम्: adorned
• शोभितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्/शोभ् (धातु) → शोभित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘adorned’ (qualifying ‘मार्गम्’)

• परम-ऋद्धिभिः: with supreme prosperities/splendors
• परम-ऋद्धिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ऋद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—परमा ऋद्धिः (कर्मधारय)

• द्वारि: at the door
• द्वारि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• द्वारि: at each door
• द्वारि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (each door)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• रम्भ-आदि: Rambhā and others
• रम्भ-आदि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—रम्भा + आदि (आदि-तत्पुरुष: ‘Rambhā and others’)

• मङ्गलम्: auspicious rite/auspiciousness
• मङ्गलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्रव्य-संयुतम्: accompanied with materials/offerings
• द्रव्य-संयुतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक) + सं + युज् (धातु) → संयुत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्रव्येण/द्रव्यैः संयुतम् (तृतीया-तत्पुरुष)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Gaurī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: dipa

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights that sacred events are approached through purity (sprinkled paths), order, and maṅgala—outer auspiciousness reflecting inner readiness for devotion to Shiva and the grace that follows dharmic preparation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse mirrors the way devotees prepare a shrine for Saguna Shiva—cleaning, sanctifying, and adorning the space—so the mind becomes steady and receptive to Shiva’s presence, often centered on the Linga as the focal form of worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Maintain śauca (cleanliness) and maṅgala in worship: cleanse the worship area, arrange offerings, and then perform mantra-japa (e.g., Om Namaḥ Śivāya) with a composed, welcoming mind.