Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

शिवलिङ्गमाहात्म्यवर्णनम्

Narration of the Greatness of the Śiva-liṅga

ब्रह्मेश्वरः प्रयोगे च ब्रह्मणा स्थापितः पुरा । दशाश्वमेधतीर्थे हि चतुर्वर्गफलप्रदः

brahmeśvaraḥ prayoge ca brahmaṇā sthāpitaḥ purā | daśāśvamedhatīrthe hi caturvargaphalapradaḥ

پرَیاغ میں برہما نے قدیم زمانے میں برہمیشور (لِنگ) کی स्थापना کی۔ دَشاشومیدھ تیرتھ میں یہ دھرم، ارتھ، کام اور موکش—چاروں پرُشارتھوں کا پھل دیتا ہے۔

ब्रह्मेश्वरःBrahmeśvara (Lord of Brahmā / Brahmā’s Lord)
ब्रह्मेश्वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः ईश्वरः)
प्रयोगेin (the place called) Prayoga
प्रयोगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootप्रयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण/Instrument-Agent)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
स्थापितःwas established
स्थापितः:
Kriya (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
दश-अश्वमेध-तीर्थेat the Daśāśvamedha tīrtha
दश-अश्वमेध-तीर्थे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अश्वमेध (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अश्वमेधानां दशानां तीर्थम् / दशाश्वमेधं तीर्थम्)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतुबोधक निपात (particle: indeed/for)
चतुर्-वर्ग-फल-प्रदःgiver of the fruits of the four aims of life
चतुर्-वर्ग-फल-प्रदः:
Karta (कर्ता/Subject; epithet)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (चतुर्वर्गस्य फलस्य प्रदः)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Sthala Purana: At Prayāga, Brahmā installs a Śiva-liṅga named Brahmeśvara at the Daśāśvamedha-tīrtha; worship there yields the four puruṣārthas.

Significance: Snāna and liṅga-darśana at this tīrtha are said to confer dharma, artha, kāma, and mokṣa—framing Śiva as the giver of both worldly and liberating ends.

Offering: pushpa

S
Shiva
B
Brahma
B
Brahmeshvara
P
Prayaga
D
Daśāśvamedha Tīrtha

FAQs

It declares that worship at Brahmeśvara in Prayāga is not merely merit-giving but puruṣārtha-fulfilling—culminating in mokṣa—showing Śiva as the supreme bestower of both worldly welfare and liberation.

Brahmeśvara is Śiva approached as a consecrated Liṅga (saguṇa upāsanā). Through devotion, worship, and pilgrimage at the tīrtha, the devotee receives grace that matures from dharma and prosperity toward liberation.

Perform tīrtha-snān (sacred bathing) at Daśāśvamedha, then worship the Liṅga with pañcākṣarī-japa ("Om Namaḥ Śivāya"), bilva offerings, and vibhūti (tripuṇḍra), dedicating the fruits toward mokṣa.