Shloka 17

Andhakeśvara-liṅga Māhātmya and Śiva’s Subjugation of Andhaka (अन्धकेश्वरलिङ्गमाहात्म्य तथा अन्धकवध-प्रसङ्ग)

Devanagari script

वृत्त्यर्थं पूजयेल्लिंगं लोकस्य हितकारकम् । षण्मासं यो द्विजश्चैव स वै देवलकः स्मृतः

Transliteration

vṛttyarthaṃ pūjayelliṃgaṃ lokasya hitakārakam | ṣaṇmāsaṃ yo dvijaścaiva sa vai devalakaḥ smṛtaḥ

Translation

جو دِوِج چھ ماہ تک محض روزی کمانے کے لیے، عالم کے بھلے والے اس لِنگ کی پوجا کرے، وہ ‘دیولک’ کہلاتا ہے۔

Word by Word

• वृत्त्यर्थम्: for livelihood
• वृत्त्यर्थम्: Hetu (हेतु/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: वृत्ति + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Avyaya), तृतीया-तत्पुरुषसमासः; अर्थे—प्रयोजनार्थे (for the sake of livelihood)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; धातुः—पूज् (to worship)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• लोकस्य: of the world/people
• लोकस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचनम्

• हितकारकम्: beneficial (doing good)
• हितकारकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हित + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (हितस्य कारकः)

• षण्मासम्: for six months
• षण्मासम्: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षण् + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; द्विगुसमासः (six-month period)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)

• द्विजः: a twice-born (Brahmin etc.)
• द्विजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• वै: indeed
• वै: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/प्रसिद्ध्यर्थक-अव्ययम् (indeed, certainly)

• देवलकः: a devalaka (temple-servant for livelihood)
• देवलकः: Pratijñā/Predicate (विशेष्य-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: देवलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• स्मृतः: is considered/called
• स्मृतः: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘is called/considered’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: A normative warning embedded in the liṅga’s praise: worship done merely for vṛtti (livelihood) distorts the purpose of arcana. The text labels such a practitioner 'devalaka', marking a fall from true dvija-adhikāra.

Significance: Teaches purity of intention (niṣkāma-bhakti) in temple service; cautions against commodifying worship and thereby veiling (tirodhāna) one’s spiritual eligibility.

Ritual Elements

Offering: naivedya

Characters & Entities

• Shiva
• Linga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It distinguishes true Śiva-bhakti from worship done primarily for income, teaching that intention (bhāva) is central to the spiritual fruit of liṅga-pūjā.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The liṅga represents Saguna Śiva accessible through ritual; the verse warns that treating this worship as a trade diminishes its sanctity and shifts it away from devotion and inner surrender.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Perform liṅga-pūjā with devotion and purity—supported by mantra-japa (especially the Pañcākṣarī, ‘Om Namaḥ Śivāya’)—rather than as a transactional act for livelihood.