Shloka 36

संन्यासमण्डलविधिवर्णनम्

Sannyāsa Maṇḍala Vidhi—Procedure for the Renunciate Mandala

Devanagari script

एवं मण्डलमालिख्य नियतात्मा यतिस्स्वतः । सौरपूजां प्रकुर्वीत स हि तद्वस्तुतत्परः

Transliteration

evaṃ maṇḍalamālikhya niyatātmā yatissvataḥ | saurapūjāṃ prakurvīta sa hi tadvastutatparaḥ

Translation

یوں مَنڈل بنا کر، ضبطِ نفس والا یتی خود سورَی پوجا کرے؛ کیونکہ وہ اسی تَتّو (حقیقت) میں یکسو ہو جاتا ہے جس کی یہ رسم نشان دہی کرتی ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• मण्डलम्: the maṇḍala
• मण्डलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आलिख्य: having drawn
• आलिख्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-लिख् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया

• नियतात्मा: one with controlled mind
• नियतात्मा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नियत-आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (नियतः आत्मा यस्य)

• यतिः: the ascetic
• यतिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वतः: by oneself; of one’s own accord
• स्वतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• सौरपूजाम्: worship of Sūrya
• सौरपूजाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सौर-पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सूर्यस्य/सौरस्य पूजा)

• प्रकुर्वीत: should perform
• प्रकुर्वीत: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-निपातः (particle: indeed/for)

• तद्वस्तु-तत्परः: intent on that very reality/thing
• तद्वस्तु-तत्परः: विधेय (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम) + वस्तु (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: तत्पुरुषः (तस्मिन् वस्तुनि तत्परः)

Speaker

Suta Goswami (narrating the Kailāsa-saṃhitā teaching to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that correct outer ritual (drawing the maṇḍala and performing worship) must be joined with inner restraint; then the practitioner’s attention turns from mere form to tattva—Reality—leading toward Shaiva liberation (moksha) through purified awareness.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Although the verse mentions Sūrya-worship, the Shaiva Siddhanta reading treats such worship as a disciplined, saguna support that trains the mind to recognize the deeper principle behind all divine forms—ultimately fulfilled in devotion to Pati (Shiva) as the supreme Reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A structured sādhana: draw a consecrated maṇḍala, maintain niyama (self-restraint), and perform focused pūjā with contemplative intent—using the rite to steady the mind on the underlying tattva rather than on external display.