Rig Veda 10.83.5: Mandala 10, Sukta 83, Mantra 5

Sukta 10.83

Rishi: Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)

Devata: Manyu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अभागः सन्नप परेतो अस्मि तव क्रत्वा तविषस्य प्रचेतः । तं त्वा मन्यो अक्रतुर्जिहीळाहं स्वा तनूर्बलदेयाय मेहि ॥

Transliteration

abhāgáḥ sánn ápa párēto asmi táva krátvā taviṣásya pracetaḥ | táṃ tvā manyo ákratur jihīḷāháṃ svā́ tanū́r baladéyāya méhi ||

Translation

Portionless, I have fallen away; it is by your purposeful power, O knower, O vehement one. Therefore, O Manyu, despise the witless in me; come to me—my own being—to make it a giver of strength.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभागः: portionless, luckless
• अभागः: कर्तृ (अस्मि इत्यस्य कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-भाग (भाग) प्रातिपदिक

• सन्: being
• सन्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: अस् (धातु) → सन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अप: away
• अप: (गत्यर्थे) क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• परेतः: gone forth, departed
• परेतः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: परि-इ (धातु) → परेत (भूत कृदन्त)

• अस्मि: I am
• अस्मि: (अस्ति-भावे) क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (क्रत्वा/तविषस्य इत्यादिषु)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• क्रत्वा: by (your) resolve/strength of will
• क्रत्वा: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• तविषस्य: of the mighty one
• तविषस्य: सम्बन्ध (प्रचेतः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: तविष (प्रातिपदिक)

• प्रचेतः: O foreknowing one, O wise one
• प्रचेतः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: प्र-चेतस् (प्रातिपदिक)

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म (जिहीळा इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (जिहीळा इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मन्यो: O Manyu (Wrath/Indignant Might)
• मन्यो: सम्बोधन
• Type: Noun (deity-name)
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• अक्रतुः: without resolve, irresolute
• अक्रतुः: कर्तृ-विशेषणम् (अहम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अ-क्रतु (क्रतु) प्रातिपदिक

• जिहीळा: assail/strike (down)!
• जिहीळा: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: हिळ्/हेल् (धातु; ‘to be angry/indignant, to assail’) → जिहीळ (आदेश/विधिलिङ्)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ (मेहि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• स्वा: own
• स्वा: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)

• तनूः: body, person
• तनूः: कर्तृ (मेहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• बलदेयाय: for (the sake of) giving strength
• बलदेयाय: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun/Adjective (purpose-dative)
• Root: बल-देय (प्रातिपदिक; ‘strength-giving/strength-bestowing’)

• मेहि: grant (to me)/assign
• मेहि: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: मा (धातु ‘to measure/mete out; to grant’—Vedic usage ‘to bestow/assign’)