Rig Veda 10.48.6: Mandala 10, Sukta 48, Mantra 6

Sukta 10.48

Devata: Indra (self-proclamation; victory over opponents)

Samhita Patha (Devanagari)

अहमेताञ्छाश्वसतो द्वाद्वेन्द्रं ये वज्रं युधयेऽकृण्वत । आह्वयमानाँ अव हन्मनाहनं दृळ्हा वदन्ननमस्युर्नमस्विनः ॥

Transliteration

ahám etā́ñ chā́śvasato dvā́dvā índraṃ yé vájraṃ yudhā́ye ’kṛṇvata | ā́hvayamānāṃ áva hánmanā ahanaṃ dṛḷhā́ vádann ánamasyur namasvínaḥ ||

Translation

I struck down these enduring ones, two by two, who made the thunder-force into a weapon for battle against Indra. Even as they called on me, I smote them with the jaw of power; speaking firmly, the reverent one does not bow to the arrogant.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतान्: these
• एतान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शाश्वसतः: everlasting, perpetual
• शाश्वसतः: कर्म (एतान् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)

• द्वा: two
• द्वा: कर्म (एतान् इत्यस्य संख्या)
• Type: Numeral
• Root: द्वा (संख्याशब्द)

• द्वा: two (and two)
• द्वा: कर्म (पुनरुक्त्या ‘द्वौ द्वौ’ = ‘two and two / in pairs’)
• Type: Numeral
• Root: द्वा (संख्याशब्द)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: कर्तृ (अकृण्वत इत्यस्य)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म (अकृण्वत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• युधये: for battle
• युधये: सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्तिः)
• Type: Noun (purpose-dative)
• Root: युध् (धातु) → युधि (प्रातिपदिक/भाव) / युध्- (कृदन्त-भाव)

• अकृण्वत: they made, fashioned
• अकृण्वत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• आह्वयमानान्: calling upon (him), invoking
• आह्वयमानान्: कर्म (हन्मि/हनम् इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: आ-ह्वे (धातु) → आह्वयमान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)

• अव: down, away
• अव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात)

• हन्मना: with a slaying-weapon / with the means of smiting
• हन्मना: करण
• Type: Noun
• Root: हन्मन् (प्रातिपदिक; ‘slaying/weapon’)

• अहनम्: a slaying, slaughter
• अहनम्: कर्म (अव-हन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: हन् (धातु) → अहन (कृदन्त/नाम; ‘slaying’)

• दृळ्हाः: the firm/strong (ones)
• दृळ्हाः: कर्तृ (वदन् इत्यस्य; ‘they, the firm ones’)
• Type: Adjective
• Root: दृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, strong’)

• वदन्: speaking
• वदन्: कर्तृ-विशेषण (अहम्/इन्द्रः इत्यादि सन्दर्भे ‘speaking’)
• Type: Participle
• Root: वद् (धातु) → वदन्त् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)

• अनमस्युः: not reverencing, irreverent
• अनमस्युः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नम् (धातु) → नमस्यु (इच्छार्थक/प्रवृत्त्यर्थक विशेषण)

• नमस्विनः: the reverent (worshippers)
• नमस्विनः: कर्तृ (अन्त्यपादे विरोध-युग्मम्: ‘irreverent vs reverent’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: नमस् + विन् (प्रातिपदिक; ‘reverent, worshipper’)