Rig Veda 10.43.6 — Mandala 10, Sukta 43, Mantra 6
Sukta 10.43
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
विशंविशं मघवा पर्यशायत जनानां धेना अवचाकशद्वृषा । यस्याह शक्रः सवनेषु रण्यति स तीव्रैः सोमैः सहते पृतन्यतः ॥
Transliteration
víśaṃ-viśaṃ maghávā páry aśāyata jánānāṃ dhénā avá-cākaśad vṛ́ṣā | yásyā́ha śakráḥ sávanēṣu ráṇyati sá tīvráir sómaiḥ sahate pṛtanyatáḥ ||
Translation
From clan to clan the Bounteous ranges; the Bull makes the herds of the peoples shine forth. He in whose pressings the Shakra takes delight—he, with the strong Somas, prevails over those who wage battle.
Word by Word
विशम्clan, settlement
विशम्:
कर्म (गन्तव्य/पर्यायशयनस्य विषयः)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विश्- ‘कुल/जनसमूह’)
विशम्each clan (repeated for distributive sense)
विशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
मघवाthe bountiful one (Indra)
मघवा:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
परिaround, all about
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अशायतlay down, reclined
अशायत:
क्रिया (कर्तृ: मघवा)
TypeVerb
Rootशी/शय् (धातु: √शी ‘to lie, recline’)
जनानाम्of the people
जनानाम्:
सम्बन्ध (अवचाकशत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
धेनाःmilch-cows
धेनाः:
कर्तृ (अवचाकशत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
अवdown, forth
अव:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
चाकशत्appeared forth, shone out
चाकशत्:
क्रिया (कर्तृ: धेनाः)
TypeVerb
Rootकश्/चक्ष् (धातु: √कश्/√चक्ष् ‘to appear, shine, be visible’; वैदिक रूप)
वृषाthe bull (Indra)
वृषा:
कर्तृ (अन्तर्निहितः/सम्बोधन-भावः)
TypeNoun (epithet)
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘bull’, इन्द्रस्य विशेषणम्)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहindeed, surely
अह:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootअह (निपात; वैदिक)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य नाम)
सवनेषुin the Soma-pressings (ritual sessions)
सवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
रण्यतिdelights, rejoices
रण्यति:
क्रिया (कर्तृ: शक्रः)
TypeVerb
Rootरम् (धातु: √रम् ‘to delight’; वैदिक वर्तमान-रूप ‘रण्यति’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तीव्रैःwith strong, sharp
तीव्रैः:
करण
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
सोमैःSoma-draughts
सोमैः:
करण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सहतेovercomes, withstands
सहते:
क्रिया (कर्तृ: सः)
TypeVerb
Rootसह् (धातु: √सह् ‘to overcome, withstand’)
पृतन्यतःof the one who is fighting; of the battling (foe)
पृतन्यतः:
सम्बन्ध/कर्म-सम्बन्ध (यस्य सहते)
TypeParticiple (present active)
Rootपृतन्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पृतन्/पृतन्य् ‘to fight, wage battle’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.