Rig Veda 1.70.6: Mandala 1, Sukta 70, Mantra 6

Sukta 1.70

Rishi: Parāśara Śāktya (traditionally for RV 1.70–1.71)

Devata: Agni (as cikitvaḥ/knower and guardian of the rite); also implicitly the divine birth (devānām janma)

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter for this section)

Samhita Patha (Devanagari)

एता चिकित्वो भूमा नि पाहि देवानां जन्म मर्ताँश्च विद्वान् ॥

Transliteration

etā́ cikitvo bhū́mā ní pāhi devā́nāṃ jánma mártāṃś ca vidvā́n

Translation

O conscious Knower, guard these wide foundations within us; knowing the birth and becoming of the gods and the mortals, protect the right emergence in our being.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एताः: these (fem. pl.)
• एताः: कर्म (पा-धातोः कर्मपदम्; ‘एताः’ = ‘एतान्/एताः (स्त्री.)’ रक्ष)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चिकित्वः: O wise/knowing one
• चिकित्वः: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: चिकित्वस् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘चिकित्’ = जानन्/विवेकी)

• भूम: O mighty one / O great one
• भूम: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: भूमन् (प्रातिपदिक)

• नि: down, in; (as preverb)
• नि: क्रियाविशेषण (उपसर्गार्थः: ‘down/within, carefully’)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• पाहि: protect!
• पाहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु; ‘रक्षणे/पालने’)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the gods’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जन्म: birth, origin, lineage
• जन्म: कर्म (पा-धातोः; ‘जन्म’ = birth/lineage to be protected)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)

• मर्तान्: mortals
• मर्तान्: कर्म (रक्षणे; ‘mortals’ as object)
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• विद्वान्: knowing, aware
• विद्वान्: कर्तृ (पाहि-क्रियायाः कर्तृ/सम्बोधितस्य विशेषणम्: ‘knowing’)
• Type: Participle/Adjective
• Root: विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् ‘ज्ञाने’)