Shloka 15

रावणस्य सभाप्रवेशः — रामस्य शरवृष्ट्या राक्षससेनाविनाशः

Ravana Enters Council; Rama’s Arrow-Storm Destroys the Rakshasa Host

Devanagari script

एकैकंराक्षसंसङ्ख्येशतंवानरपुङ्गवाः ।अभ्यधावन्तफलिनंवृक्षंशकुनयोयथा ।।।।

Transliteration

ekaikaṃ rākṣasaṃ saṅkhye śataṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhyadhāvanta phalinaṃ vṛkṣaṃ śakunayo yathā ||

Translation

جنگ کے ہنگامے میں ہر ایک راکشس پر وانرپُنگَوَوں کے سینکڑوں جُھپٹ پڑتے تھے، جیسے پرندے پھلوں سے لدے درخت پر ٹوٹ پڑیں۔

Word by Word

• एकैकम्: each (one)
• एकैकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: eka + eka (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्व-समासः (पुनरुक्त-एक); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् शतम् (प्रत्येकम्)

• राक्षसम्: a Rakshasa
• राक्षसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rākṣasa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• सङ्ख्ये: in the count/number
• सङ्ख्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṅkhya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śata (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; संख्यावाचक (numeral)

• वानरपुङ्गवाः: chief Vanaras
• वानरपुङ्गवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vānara + puṅgava (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणां पुङ्गवाः); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• अभ्यधावन्त: rushed at/attacked
• अभ्यधावन्त: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: abhi√dhāv (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्

• फलिनम्: fruit-bearing
• फलिनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: phalin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् वृक्षम्

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: Upamāna (उपमान/standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: vṛkṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• शकुनयः: birds
• शकुनयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śakuni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• यथा: as/like
• यथा: Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

Context

Just as trees laden with fruits are attacked by birds, each one of the Rakshasas was attacked by hundreds of Vanaras.

Characters & Entities

• Vānarapuṅgavas
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It underscores coordinated action for a righteous end: dharma in war is not chaos but disciplined collective effort aimed at stopping wrongdoing.

What is the narrative situation?

The vānaras overwhelm individual rākṣasas through numbers and rapid assault, illustrated through a vivid simile.

Which character virtue is emphasized?

Unity and strategic cooperation—strength multiplied through coordinated support.