Shloka 8

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

Devanagari script

साधुलक्ष्मणतुष्टोऽस्मिकर्मचासुकरंकृतम् ।रावणेर्हिविनाशेनजितमुत्यपधारय ।।।।

Transliteration

sādhu lakṣmaṇa tuṣṭo ’smi karma cāsukaraṃ kṛtam | rāvaṇer hi vināśena jitam ity upadhāraya ||

Translation

شاباش، اے لکشمن! میں تم سے خوش ہوں۔ تم نے ایک دشوار کام سرانجام دیا؛ جان لو اور یقین رکھو کہ راون کے بیٹے کے فنا ہونے سے فتح گویا یقینی ہو گئی ہے۔

Word by Word

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, प्रशंसावाचक (interjection/adverb: well done)

• लक्ष्मण: O Lakshmana
• लक्ष्मण: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (speaker: I am pleased)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (object of 'done')

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• असुकरम्: very difficult
• असुकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: असुकर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying karma)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (done)

• रावणेः: of Ravana
• रावणेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (indeed/for)

• विनाशेन: by (his) destruction
• विनाशेन: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• जितम्: (it is) won / victory achieved
• जितम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि (it is won)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative)

• उपधारय: understand / take to heart
• उपधारय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-धा-रय् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपदम्

Context

"Well done, Lakshmana! I am glad. A difficult deed has been done. By the fall of Indrajith success has been achieved."

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Indrajit (Meghanāda)
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rāma models dhārmic leadership: recognizing righteous effort and giving truthful, timely praise to strengthen morale in a just war.

What is the narrative situation?

Immediately after Indrajit’s fall, Rāma addresses Lakṣmaṇa, affirming that the most difficult obstacle has been removed and victory is now within reach.

Which character virtue is emphasized?

Lakṣmaṇa’s vīrya (valor) and perseverance, and Rāma’s gratitude and clear-sighted judgment.