Shloka 11
युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः
Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing
शल्यसंपीडितंशस्तंनिःश्वसन्तंतुंलक्ष्मणम् ।रामस्तुदुःखसन्तप्तंतंतुनिःश्वासपीडितम् ।।।।मूर्ध्निचैनमुपाघ्रायभूयःसंस्पृश्य च त्वरन् ।उवाचलक्ष्मणंवाक्यमाश्वास्यपुरुषर्षभः ।।।।
śalyasaṃpīḍitaṃ śastaṃ niḥśvasantaṃ tuṃ lakṣmaṇam |
rāmas tu duḥkhasantaptaṃ taṃ tu niḥśvāsapīḍitam || 6.92.11 ||
mūrdhni cainam upāghrāya bhūyaḥ saṃspṛśya ca tvaran |
uvāca lakṣmaṇaṃ vākyam āśvāsya puruṣarṣabhaḥ || 6.92.12 ||
لکشمن، ہتھیاروں کے زخموں سے چھلنی اور تکلیف میں دبے ہوئے، تیز تیز سانس لے رہے تھے۔ ان کی حالت پر رام غم سے جل اٹھے؛ پھر انہوں نے دوبارہ سر پر بوسہ دیا اور جلدی سے چھو کر، مردوں کے شریشٹھ نے لکشمن کو دلاسا دیتے ہوئے ان سے کلام کیا۔
Lakshmana, a bull among men, body tormented by arrows, immersed in pain, breathing heavily. Rama stroking him, restoring his confidence, quickly spoke as follows.
FAQs
Dharma is active compassion: reassurance and care are duties, especially toward those harmed while serving righteousness.
Lakṣmaṇa is badly wounded and struggling to breathe; Rāma comforts him and prepares to speak.
Rāma’s protective leadership and Lakṣmaṇa’s endurance under suffering.