Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

ताभ्यांतुधनुषिश्रेष्ठेसंसितौसायकोत्तमौ ।।।।विकृष्यमाणेवीराभ्यांभृशंजज्वलतुःश्रिया ।

tābhyāṃ tu dhanuṣī śreṣṭhe saṃsitau sāyakottamau | vikṛṣyamāṇe vīrābhyāṃ bhṛśaṃ jajvalatuḥ śriyā ||

پھر اُن دونوں برگزیدہ کمانوں پر دو نہایت اُتم تیر چڑھائے گئے؛ اور جب اُن دو شجاعوں نے چِلّہ کھینچا تو وہ تیر اپنی درخشاں شان سے بھڑک اُٹھے۔

ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
करण/कर्तृ (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), द्विवचनम्; सर्वनाम
तुindeed
तु:
अव्यय (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
धनुषिon the bow
धनुषि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
श्रेष्ठेexcellent
श्रेष्ठे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to धनुषि)
संहितौfixed/placed (together)
संहितौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + धा (धातु) → संहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
सायकोत्तमौthe two best arrows
सायकोत्तमौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाय + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; तत्पुरुषः: सायकानाम् उत्तमौ
विकृष्यमाणेwhile being drawn
विकृष्यमाणे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + कृष् (धातु) → विकृष्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शानच्/Present passive participle), सप्तमी-सम्बन्ध (while being drawn)
वीराभ्याम्by the two heroes
वीराभ्याम्:
कर्तृ (Agent/कर्तृ)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्
भृशम्greatly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; तीव्रतावाचक (adverb of intensity)
जज्वलतुःshone / blazed
जज्वलतुः:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, द्विवचनम्
श्रियाwith splendor
श्रिया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

The two best bows of both the heroes together, being powerful, shone with splendour when drawn with bowstring.

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
A
arrows (sāyaka/śara)
B
bows (dhanuṣ)

FAQs

Dharma is linked with 'tejas' used responsibly: power and brilliance are admirable when directed by righteous intent and proper conduct.

Both combatants nock their finest arrows and draw, marking the escalation toward a decisive exchange.

Udyama (determined effort) and śaurya (heroic courage) expressed through readiness and composure.