Shloka 17

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

ततःसमरकोपेनज्वलितोरघुनन्दनः ।।।।चिच्छेदकार्मुकंतस्यदर्शयन् पाणिलाघवम् ।

Transliteration

tataḥ samara-kopena jvalito raghunandanaḥ |

ciccheda kārmukaṃ tasya darśayan pāṇi-lāghavam ||

Translation

تب رگھو ونش کی خوشی (لکشمن) نے جنگی غصے میں جلتے ہوئے، اپنے ہاتھ کی مہارت دکھاتے ہوئے اس کی کمان کاٹ دی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (then)

• समरकोपेन: with battle-fury
• समरकोपेन: करण/हेतु (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: समर-कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Masculine, Instrumental singular); सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (समरे कोपः)

• ज्वलितः: blazing (with anger)
• ज्वलितः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; रघुनन्दनः इति विशेषणम्

• रघुनन्दनः: Raghunandana (Lakshmana)
• रघुनन्दनः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: रघु-नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रघोः नन्दनः)

• चिच्छेद: cut / shattered
• चिच्छेद: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (3rd sg)

• कार्मुकम्: bow
• कार्मुकम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कार्मुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular)

• तस्य: of him (Indrajit)
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-एकवचनम् (Masculine, Genitive singular)

• दर्शयन्: showing
• दर्शयन्: क्रियाविशेषण (Concomitant action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; रघुनन्दनः इति सह

• पाणिलाघवम्: dexterity of hand
• पाणिलाघवम्: कर्म (Karma/Object of darśayan)
• Type: Noun
• Root: पाणि-लाघव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाणेः लाघवम्)

Context

There, in the battlefield the delight of Raghus glowing with anger shattered the Rakshasas showing the skill of his hand s.

Characters & Entities

• Lakshmana (Raghunandana)
• Indrajit

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as protective action: righteous anger is not mere rage but disciplined force used to defend those who seek refuge.

What is the narrative situation?

Lakshmana counters Indrajit’s attack by snapping his bow, turning the tide and shielding the Vanaras.

Which character virtue is emphasized?

Lakshmana’s controlled strength—speed guided by purpose, not cruelty.