Shloka 8

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

Devanagari script

स रथेनाग्निवर्णेनबलवान्रावणात्मजः ।इन्द्रजित्कवचीखङ्गीसध्वजःप्रत्यदृश्यत ।।6.87.8।।

Transliteration

sa rathenāgnivarṇena balavān rāvaṇātmajaḥ | indrajit kavacī khaṅgī sadhvajaḥ pratyadṛśyata || 6.87.8 ||

Translation

تب راون کا بیٹا، پرتابی اندر جِت، زرہ پوش اور تلوار بردار، دھوَج سمیت، آگ کی مانند دہکتے رتھ پر سوار نظر آیا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• रथेन: with/in a chariot
• रथेन: करण (Karaṇa/Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular)

• अग्निवर्णेन: of fire-like color
• अग्निवर्णेन: विशेषण (Qualifier of रथेन)
• Type: Adjective
• Root: अग्नि + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष ('fire-colored') qualifying रथेन

• बलवान्: mighty
• बलवान्: कर्ता (Kartā/Subject; epithet)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• रावणात्मजः: Ravana's son
• रावणात्मजः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: रावण + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• इन्द्रजित्: Indrajit
• इन्द्रजित्: कर्ता (Kartā/Subject; apposition)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• कवची: armored
• कवची: विशेषण (Qualifier of इन्द्रजित्)
• Type: Adjective
• Root: कवचिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्/इन्-प्रत्ययान्त ('armored')

• खङ्गी: sword-bearing
• खङ्गी: विशेषण (Qualifier of इन्द्रजित्)
• Type: Adjective
• Root: खङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त ('sword-bearing')

• सध्वजः: with a banner
• सध्वजः: विशेषण (Qualifier of इन्द्रजित्/रथ)
• Type: Adjective
• Root: स + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि ('having a banner')

• प्रत्यदृश्यत: appeared/became visible
• प्रत्यदृश्यत: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्रति-दृश् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)

Context

Indrajith, who was endowed with mighty prowess, armed with shield and sword, appeared like glowing gold in the chariot decorated with a post.

Characters & Entities

• Indrajit
• Ravana
• chariot (ratha)
• banner/standard (dhvaja)
• sword (khaṅga)
• armor (kavaca)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is framed as the public, accountable nature of warfare: the warrior is seen openly with arms and insignia, emphasizing responsibility and identifiable conduct in battle.

What is the narrative situation?

Indrajit manifests visibly on the battlefield, fully armed and mounted, marking a renewed phase of direct confrontation.

Which character virtue is emphasized?

Martial prowess and preparedness (śaurya/udyama) are highlighted through Indrajit’s armed, bannered presence.