Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 80, Shloka 11

इन्द्रजितो यज्ञानुष्ठानं अन्तर्धानं च

Indrajit’s Rite and the Invisible Assault

Devanagari script

हुत्वाग्निंतर्पयित्वाथदेवदानवराक्षसान् ।आरुरोहरथश्रेष्ठमन्तर्थानगतंशुभम् ।।।।

Transliteration

hutvāgniṃ tarpayitvātha devadānavarākṣasān | ārurōha rathaśreṣṭham antardhānagataṃ śubham ||6.80.11||

Translation

آگ میں آہوتی دے کر اور دیوتاؤں، دانَووں اور راکشسوں کو رسم کے مطابق ترپت کر کے، اندرجیت ایک نہایت عمدہ اور مبارک رتھ پر سوار ہوا، اور پھر نگاہوں سے اوجھل ہو گیا۔

Word by Word

• हुत्वा: having offered
• हुत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘हुत्वा’ = आहुतिं कृत्वा

• अग्निम्: fire
• अग्निम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तर्पयित्वा: having satisfied (propitiated)
• तर्पयित्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + क्त्वान्त; ‘तर्पयित्वा’ = तर्पयित्वा/सन्तोषयित्वा

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर/sequence particle): then

• देवदानवराक्षसान्: the Devas, Danavas, and Rakshasas
• देवदानवराक्षसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + दानव + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (देवाः च दानवाः च राक्षसाः च)

• आरुरोह: mounted / ascended
• आरुरोह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• रथश्रेष्ठम्: the best chariot
• रथश्रेष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः रथेषु श्रेष्ठः (सप्तमी-तत्पुरुष)

• अन्तर्धानगतम्: gone into invisibility
• अन्तर्धानगतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्धान + गत (प्रातिपदिक; कृदन्त from गम्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय ‘गत’; समासः अन्तर्धानं गतः (द्वितीया-तत्पुरुष)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘रथश्रेष्ठम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

Having offered fire that way, and gratified Devas, Danavas and Rakshasas, he (Indrajith) ascended the best of chariots and disappeared.

Characters & Entities

• Indrajit
• Agni (sacrificial fire)
• Devas
• Dānavas
• Rākṣasas
• chariot (ratha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights the power of ritual action and intention; ethically, it warns that religious rites can be used toward adharmic ends when driven by pride and violence rather than righteousness and truth.

What is the narrative situation?

Indrajit completes a fire-offering and propitiatory rites and then mounts a splendid chariot, becoming invisible as he prepares for battle.

Which character virtue is emphasized?

Strategic prowess and ritual competence are emphasized—though portrayed in service of an unrighteous objective, contrasting skill with true dharmic purpose.