Next Verse

Shloka 1

निकुम्भवधः — The Slaying of Nikumbha

Hanuman’s Duel

निकुम्भोभ्रातरंदृष्टवासुग्रीवेणनिपातितम् ।प्रदहन्निवकोपेनवानरेन्द्रमवैक्षत ।।।।

nikumbho bhrātaraṃ dṛṣṭvā sugrīveṇa nipātitam |

pradahann iva kopena vānarendram avaikṣata ||

نِکُمبھ نے جب اپنے بھائی کو سُگریو کے ہاتھوں گرا ہوا دیکھا تو غضب سے بھڑک اٹھا؛ اور وानرراج پر ایسی تیز نگاہ ڈالی گویا اپنی نظر ہی سے اسے جلا ڈالے گا۔

nikumbhaḥNikumbha
nikumbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhrātarambrother
bhrātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): having seen
sugrīveṇaby Sugriva
sugrīveṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
nipātitamstruck down
nipātitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootni√pat (धातु) + ṇic (णिच्) + kta (कृत्)
Formणिजन्त-क्त कृदन्त (causative PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (bhrātaram)
pradahanburning
pradahan:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra√dah (धातु) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (nikumbhaḥ)
ivaas if
iva:
Upamāna-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
kopenawith anger
kopena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootkopa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental: with/through anger)
vānarendramking of monkeys
vānarendram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणाम् इन्द्रः)
avaikṣatalooked at
avaikṣata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava√īkṣ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Seeing his brother struck down by Sugriva, Nikumbha gazed at him as if to burn him in wrath.

N
Nikumbha
S
Sugrīva
K
Kumbha

FAQs

The verse cautions that grief can turn into consuming anger; dharma requires mastery over krodha (wrath), especially in the wake of loss.

Nikumbha witnesses his brother’s fall and turns with furious intent toward Sugrīva.

By contrast: Sugrīva’s victorious prowess is implied; Nikumbha’s dominant trait here is wrath, a destabilizing impulse.