Shloka 38

लङ्कादाह-प्रचोदनं तथा वानर-राक्षस-समरारम्भः

The Burning of Lanka and the Outbreak of Battle

Devanagari script

उद्घुष्टंवानराणां च राक्षसानां च निस्स्वनम् ।ज्याशब्दस्तावुभौशब्दावतिरामस्यशुश्रुवे ।।।।

Transliteration

udghuṣṭaṃ vānarāṇāṃ ca rākṣasānāṃ ca nissvanam |

jyāśabdas tāv ubhau śabdāv ati rāmasya śuśruve ||

Translation

وانروں کے شور اور راکشسوں کی چیخوں کے اوپر، رامؔ کی کمان کی جیا کی ٹنکار سنائی دی—جو دونوں آوازوں پر غالب تھی۔

Word by Word

• उद्घुष्टम्: uproar
• उद्घुष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्-√घुष् (धातु) → उद्घुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; (निस्स्वनम्-विशेषणम्)

• वानराणाम्: of the monkeys
• वानराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• राक्षसानाम्: of the Rakshasas
• राक्षसानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• निस्स्वनम्: resounding noise
• निस्स्वनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निस्स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• ज्याशब्दः: sound of the bowstring
• ज्याशब्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्या + शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ज्यायाः शब्दः)

• तौ: those two
• तौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; सर्वनाम

• उभौ: both
• उभौ: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम् (तौ)

• शब्दौ: two sounds
• शब्दौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), द्विवचन

• अति: exceedingly
• अति: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/क्रियाविशेषण (excessively/over)

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शुश्रुवे: was heard
• शुश्रुवे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Context

That sound of the twang of Rama's bow could be heard very high over and above the sounds of the Vanaras and Rakshasas.

Characters & Entities

• Rāma
• bowstring (jyā)
• Vānaras
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as a guiding signal: righteous leadership becomes a clear ‘note’ that rises above chaos, rallying allies and warning aggressors.

What is the narrative situation?

As battle-noise peaks, the sound of Rāma’s bowstring dominates, marking his renewed offensive.

Which character virtue is emphasized?

Leadership (nayatā) and confidence: Rāma’s presence organizes the battlefield psychologically.