Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

तंतपन्तमिवादित्यंघोरैर्बाणगभस्तिभिः ।अभ्यधावन्तसङ्कृद्धास्सम्युगेवानरर्षभाः ।।।।

taṃ tapantam ivādityaṃ ghorair bāṇa-gabhastibhiḥ |

abhyadhāvanta saṅkruddhāḥ samyuge vānararṣabhāḥ ||

ہتھیاروں کی ٹکر میں غضبناک ہو کر، وانروں کے سردار اس کی طرف لپکے—وہ سورج کی مانند دہکتا تھا، اور اس کے ہولناک تیر کرنوں کی طرح چمکتے تھے۔

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; pronoun ‘him/that’
तपन्तम्blazing, scorching
तपन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottap (धातु) + śatṛ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (present active participle); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; qualifying ‘tam’
इवlike, as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
आदित्यम्the Sun
आदित्यम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootāditya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
घोरैःterrible, dreadful
घोरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; qualifying ‘bāṇa-gabhastibhiḥ’
बाणगभस्तिभिःwith arrow-rays (shafts like rays)
बाणगभस्तिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक) + gabhasti (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (bāṇānāṃ gabhastayaḥ = rays of arrows); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
अभ्यधावन्तrushed towards
अभ्यधावन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√dhāv (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/past), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
सङ्कृद्धाःenraged
सङ्कृद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-√krudh (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे कृदन्त (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; qualifying ‘vānararṣabhāḥ’
सम्युगेin battle
सम्युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
वानरर्षभाःthe best of the Vanaras
वानरर्षभाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (vānarāṇāṃ ṛṣabhāḥ = bulls among monkeys); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Then the bulls among Vanaras rushed in the battlefield towards Indrajith whose arrows were dreadful and blazing like the Sun 's rays.

I
Indrajit
V
Vanaras

FAQs

Courage in service of a just cause: the leaders step forward even against a terrifying, ‘sun-like’ threat.

After suffering losses, the foremost Vanaras surge back into combat and rush Indrajit.

Leadership by example—foremost warriors take the greatest risk.