Next Verse

Shloka 1

अतिकायवधश्रवणं रावणस्य लङ्कारक्षाविधानम्

Ravana’s Reaction to Atikaya’s Death and the Fortification Orders for Lanka

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।।।

atikāyaṁ hataṁ śrutvā lakṣmaṇena mahaujasā | udvegam agamad rājā vacanaṁ cedam abravīt ||

جب اس نے سنا کہ مہااوجس لکشمن کے ہاتھوں اَتِکایہ مارا گیا، تو راجا (راون) پر سخت اضطراب طاری ہوا اور اس نے یہ کلمات کہے۔

अतिकायम्Atikaya
अतिकायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootatikāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; object of श्रुत्वा (hearing about)
हतम्slain
हतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roothan (धातु) + hata (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; qualifying अतिकायम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Hetu/Prayojana (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (त्वान्त); ‘having heard’
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ-करण), एकवचनम्; ‘by Lakshmana’
महौजसाof great energy
महौजसा:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmahā (उपसर्ग/पूर्वपद) + ojas (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (कर्मधारय: ‘महत् ओजः यस्य’); पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; qualifying लक्ष्मणेन
उद्वेगम्agitation
उद्वेगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootudvega (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; object of अगमत्
अगमत्was seized (went into)
अगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘went/was seized by’
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; subject of अगमत्/अब्रवीत्
वचनम्words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; object of अब्रवीत्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; demonstrative ‘this’ qualifying वचनम्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘said’

On hearing that Atikaya was killed by highly energetic Lakshmana, the king was overtaken by emotion and spoke as follows.

A
Atikāya
L
Lakṣmaṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

It shows the instability of adharma: when unjust power is challenged by righteous strength, it reacts with fear and agitation rather than inner steadiness.

After Atikāya’s death, Rāvaṇa becomes alarmed and begins issuing instructions.

Lakṣmaṇa’s effectiveness in protecting the righteous cause is underscored through the enemy king’s reaction.