Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाज्वालावमन्शोणितदिग्धगात्रः ।नरान्तकोभूमितलेपपातयथाऽचलोवज्रनिपातभग्नः ।।।।

sa muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnavakṣā jvālāvaman śoṇitadigdhagātraḥ |

narāntako bhūmitalē papāta yathā'calo vajranipātabhagnaḥ ||

اس مکے کی ضرب سے نرانٹک کا سینہ چکنا چور ہو گیا اور وہ خون میں لت پت ہو کر زمین پر یوں گر پڑا جیسے بجلی گرنے سے پہاڑ ٹوٹ گیا ہو۔

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाःwhose chest was crushed and split by a fist
मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमुष्टि-निष्पिष्ट-विभिन्न-वक्षस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (मुष्ट्या निष्पिष्टं विभिन्नं वक्षः यस्य)
ज्वालावमन्vomiting flames
ज्वालावमन्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवम् (धातु) → वमन् (कृदन्त, शतृ) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); तत्पुरुषः (ज्वालां वमन्)
शोणितदिग्धगात्रःwith limbs smeared with blood
शोणितदिग्धगात्रः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशोणित-दिग्ध-गात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शोणितेन दिग्धानि गात्राणि यस्य)
नरान्तकःNarantaka
नरान्तकः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootनरान्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूमितलेon the ground
भूमितले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभूमि-तल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (भूमेः तलम्)
पपातfell
पपात:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथाlike/as
यथा:
उपमान-सम्बन्ध (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
अचलःa mountain
अचलः:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वज्रनिपातभग्नःshattered by a thunderbolt’s strike
वज्रनिपातभग्नः:
उपमानविशेषण (Qualifier of upamāna)
TypeAdjective
Rootवज्र-निपात-भग्न (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (वज्रस्य निपातेन भग्नः)

Naranthaka's chest having been split by a blow on his chest, vomiting flaming blood from his throat was as if shattered by the stroke of lightning fell down like a mountain.

N
Narāntaka
A
Aṅgada

FAQs

Actions bear consequences: violent aggression in adharma-driven warfare culminates in ruin; dharma reasserts itself through rightful resistance.

Narāntaka is mortally struck by Aṅgada and collapses, described with vivid similes of a mountain felled by lightning.

Aṅgada’s victorious strength in service of Rāma’s cause—power aligned with a righteous objective.