Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

तेभक्ष्यमाणाहरयोरामंजुग्मुस्तदागतिम् ।कुम्भकर्णोभृशंक्रुद्धःकपीन् खादन् प्रधावति ।।।।

te bhakṣyamāṇā harayo rāmaṁ jagmus tadā gatim |

kumbhakarṇo bhṛśaṁ kruddhaḥ kapīn khādan pradhāvati ||

جب وہ ہری (وانر یودھا) نگلے جا رہے تھے تو وہ راما کے پاس پناہ لینے کو دوڑے؛ مگر کُمبھکرن سخت غضبناک ہو کر دوڑتا ہوا اُن کے پیچھے لپکا اور بھاگتے بھاگتے بھی کپّیوں کو کھاتا رہا۔

तेthose
ते:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भक्ष्यमाणाःbeing devoured
भक्ष्यमाणाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Root√भक्ष् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हरयःvanaras
हरयः:
कर्ता (apposition)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रामम्Rama
रामम्:
कर्म (goal as object of motion)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जग्मुःwent
जग्मुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (time adverb)
गतिम्refuge/way
गतिम्:
कर्म (object/goal)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भृशम्exceedingly
भृशम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: exceedingly)
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कपीन्monkeys/vanaras
कपीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
खादन्eating/devouring
खादन्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Root√खाद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
प्रधावतिruns after/pursues
प्रधावति:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-√धाव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Being devoured by Kumbhakarna, the Vanaras went for refuge to Rama. Enraged Kumbhakarna followed the Vanaras behind.

R
Rāma
K
Kumbhakarṇa
V
Vānara warriors (Harayas/Kapīs)

FAQs

Seeking refuge in the righteous leader when overwhelmed is portrayed as a dharmic response; Dharma is upheld through reliance on the protector committed to justice.

The terrified Vānaras flee toward Rāma for protection, while Kumbhakarṇa pursues them relentlessly.

Rāma’s role as protector (śaraṇāgata-rakṣaka) is emphasized implicitly—he is the natural refuge for the afflicted.