Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

एकंद्वौत्रीन् बहून् क्रुद्धोवानरान्सहराक्षसैः ।समादायैकहस्तेनप्रचिक्षेपत्वरन्मुखे ।।।।

ekaṁ dvau trīn bahūn kruddho vānarān saha rākṣasaiḥ |

samādāyaika-hastena pracikṣepa tvaran mukhe ||

غصّے میں وہ ایک، دو، تین بلکہ بہت سے وانروں کو—اور ساتھ ہی رाक्षسوں کو بھی—ایک ہی ہاتھ سے اٹھا لیتا اور جلدی سے اپنے منہ میں پھینک دیتا۔

एकम्one
एकम्:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वानरान् इत्यस्य विशेषणवत्)
द्वौtwo
द्वौ:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
बहून्many
बहून्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वानरान्vanaras
वानरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सहtogether with
सह:
सह-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (preposition-like; ‘with’)
राक्षसैःrakshasas
राक्षसैः:
सह-सम्बन्ध (Associative)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
समादायhaving seized/taken up
समादाय:
पूर्वक्रिया
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√दा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
एकहस्तेनwith one hand
एकहस्तेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootएक-हस्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
प्रचिक्षेपthrew
प्रचिक्षेप:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-√क्षिप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वरन्hastening
त्वरन्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Root√त्वर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (hastening)
मुखेinto the mouth
मुखे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Taking one, two, three, and many Vanaras along with Rakshasas hastily with one hand he was gulping them.

K
Kumbhakarṇa
V
Vānara warriors
R
Rākṣasas

FAQs

The verse underscores the ethical collapse that occurs when wrath rules action; Dharma is incompatible with violence driven purely by rage and appetite.

Kumbhakarṇa is physically overpowering fighters, grabbing them effortlessly and devouring them mid-battle.

The implied virtue is courage with discipline; mere strength without restraint becomes monstrous rather than heroic.