Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

स कुम्भकर्णोऽथविवेशलङ्कांस्पुरन्तमादायमहाकपिंतम् ।विमानचर्यागृहगोपुरस्थैःपुष्पाग्य्रवर्षैरवकीर्यमाणः ।। ।

sa kumbhakarṇo 'tha viveśa laṅkāṃ sphurantam ādāya mahākapiṃ tam | vimānacaryāgṛhagopurasthaiḥ puṣpāgryavarṣair avakīryamāṇaḥ ||

پھر کُمبھکرن اُس عظیم بندر کو—جو کانپتا اور تڑپتا تھا—اٹھائے ہوئے لنکا میں داخل ہوا۔ محلوں کی چھتوں، ایوانوں اور دروازہ برجوں پر کھڑے لوگوں نے اُس پر چنے ہوئے پھولوں کی بارش کی اور اسے ڈھانپ دیا۔

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then)
विवेशentered
विवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√viś (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
लङ्काम्Lanka
लङ्काम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्फुरन्तम्struggling; quivering
स्फुरन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsphurat (कृदन्त; √sphur धातु)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्यय (present participle) ‘trembling/struggling’; तम् (महाकपिम्) विशेषणम्
आदायhaving seized
आदाय:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dā (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive) ‘having taken/carrying’
महाकपिम्the great monkey (Sugriva)
महाकपिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (पूर्वपद) + kapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महान् कपिः’ इति कर्मधारयः
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैःby those on terraces, houses, and gateways
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvimāna-caryā (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक) + gopura (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः ‘विमानचर्यायां गृहे गोपुरे च स्थाः’ (those stationed on aerial paths/terraces, houses, and gateways)
पुष्पाग्र्यवर्षैःwith showers of choice flowers
पुष्पाग्र्यवर्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + agrya (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-संकरः ‘अग्र्याणि पुष्पाणि (श्रेष्ठपुष्पाणि) तेषां वर्षाणि’
अवकीर्यमाणःbeing showered upon
अवकीर्यमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootava-√kṝ (धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि वर्तमानकृदन्तः (शानच्) ‘being showered/strewn upon’

Then Kumbhakarna taking the great Vanara who started to shake by then, entered Lanka through the roads of lofty mansions from where Rakshasas hailed showering flowers.

K
Kumbhakarṇa
S
Sugrīva (mahākapi)
L
Laṅkā
G
gopura (gate-tower)
P
puṣpa (flowers)

FAQs

By contrast, the verse highlights how adharma can appear as public celebration: rejoicing over another’s suffering signals moral inversion and foreshadows downfall.

Kumbhakarṇa returns into Laṅkā with the captured Sugrīva; the city’s inhabitants acclaim him with flower-showers.

Sugrīva’s tenacity is implicit in his ‘struggling/trembling’ state; the larger emphasis is on the enemy’s misplaced triumph.