Shloka 60

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

स कुम्भकर्णस्यवचोनिशम्यव्याविध्यशैलंसहसामुमोच ।तेनाजघानोरसिकुम्भकर्णंशैलेनवज्राशनिसन्निभेन ।।।।

Transliteration

sa kumbhakarṇasya vaco niśamya vyāvidhya śailaṃ sahasā mumoca | tenājaghānorasi kumbhakarṇaṃ śailena vajrāśanisannibhena ||

Translation

کُمبھکرن کی بات سن کر سُگریو نے فوراً ایک پہاڑ کو گھما کر زور سے پھینکا؛ وہ وجر و آشنِی کے مانند چٹان کُمبھکرن کے سینے پر جا لگی۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कुम्भकर्णस्य: of Kumbhakarna
• कुम्भकर्णस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वचः: words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि-शम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having heard’

• व्याविध्य: having swung/whirled
• व्याविध्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-आ-व्यध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having hurled/whirled’

• शैलम्: a mountain
• शैलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सहसा: suddenly/violently
• सहसा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly/forcibly)

• मुमोच: released/threw
• मुमोच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तेन: with that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘with that’

• आजघान: struck
• आजघान: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-हन् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• उरसि: on the chest
• उरसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• कुम्भकर्णम्: Kumbhakarna
• कुम्भकर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• शैलेन: with a mountain
• शैलेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• वज्राशनिसन्निभेन: resembling a thunderbolt
• वज्राशनिसन्निभेन: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्र-आशनि-सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (वज्राशन्योः सन्निभः) विशेषण (शैलेन)

Context

On hearing Kumbhakarna's words, Sugriva forcibly discharged a mountain resembling a thunderbolt on the chest of Kumbhakarna.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Kumbhakarṇa
• Vajra (thunderbolt, as simile)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is defended through resolute action against destructive aggression; righteous leadership responds decisively to protect one’s community.

What is the narrative situation?

After Kumbhakarṇa’s taunt, Sugrīva retaliates by hurling a mountain at him.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s śaurya (heroic valor) and readiness to act for the cause of Rāma’s righteous war.