Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

ततस्तेवध्यमानास्तुहतयूथाविनायकाः ।वानराभयसंविग्नाविनेदुर्विस्वरंभृशैः ।।।।

tatas te vadhyamānās tu hatayūthāvināyakāḥ |

vānarā bhayasaṃvignā vinedur visvaraṃ bhṛśaiḥ ||

پھر وہ وانر، جو مارے جا رہے تھے اور جن کے جتھوں کے سردار قتل ہو چکے تھے، خوف سے لرز اٹھے اور نہایت بلند، کرخت اور بے سُری آوازوں میں چیخ پڑے۔

ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेthose
ते:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
वध्यमानाःbeing killed
वध्यमानाः:
कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवध् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘being slain’
तुindeed, however
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/contrast)
हतयूथविनायकाःwhose troop-leaders were slain
हतयूथविनायकाः:
कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहत-यूथ-विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (हतं यूथं येषां विनायकानाम्/हताः यूथविनायकाः)
वानराःVanaras
वानराः:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भयसंविग्नाःagitated with fear
भयसंविग्नाः:
कर्तृ-विशेषण (कर्ता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootभय-संविग्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (भयेन संविग्नाः)
विनेदुःroared, cried out
विनेदुः:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग ‘वि-’
विस्वरम्discordantly
विस्वरम्:
क्रिया-विशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविस्वर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभाव (adverbial accusative; ‘in a discordant manner’)
भृशैःviolently, greatly
भृशैः:
क्रिया-विशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृश (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (intensifying adverb)

Then with the army killed, the Vanaras moved without any leader making unnatural sounds out of fear and anger.

V
Vānara

FAQs

Dharma in crisis includes maintaining order and leadership; when leaders fall, confusion spreads—so responsibility and steadiness become moral necessities.

Kumbhakarṇa’s killing causes the Vānara ranks to lose commanders; fear erupts into uncontrolled cries and disorder.

Leadership (netṛtva) by contrast: the verse highlights what happens when it is absent, underscoring its importance in righteous struggle.