HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 178
Previous Verse
Next Verse

Shloka 178

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

प्रहर्षमीयुर्भवश्चवानराःप्रबुद्धपद्मप्रतिमैरिवाननैः ।अपूजयन् राघवमिष्टभागिनंहतेरिसौभीमबलेदुरासदम् ।।।।

praharṣam īyur bahavaś ca vānarāḥ prabuddha-padma-pratimair ivānanaiḥ |

apūjayan rāghavam iṣṭa-bhāginaṃ hate ripau bhīma-bale durāsade ||

بہت سے وानر، جن کے چہرے کھلے ہوئے کنول کی مانند تھے، مسرت سے بھر گئے؛ اور جب ہولناک قوت والا، دشواررس دشمن مارا گیا تو انہوں نے رाघو کو—مرادیں پوری کرنے والے—عقیدت سے پوجا۔

praharṣamjoy, exhilaration
praharṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpraharṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन)
īyuḥwent/attained (felt)
īyuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rooti (धातु)
FormLuṅ-lakāra (Aorist/लुङ्), Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Bahuvacana (Plural/बहुवचन)
bhavaḥBhava (Śiva)
bhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (Conjunction/समुच्चय-निपात)
vānarāḥthe monkeys (Vānaras)
vānarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
prabuddha-padma-pratimaiḥwith (faces) like blossomed lotuses
prabuddha-padma-pratimaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootprabuddha (कृदन्त, √budh) + padma (प्रातिपदिक) + pratima (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka-sādhāraṇa (agreeing with ānanaiḥ), Tṛtīyā (Instrumental/तृतीया), Bahuvacana; Samāsa: padma-pratima = 'lotus-like' (षष्ठी/तत्पुरुष), prabuddha-padma-pratima = 'like a blossomed lotus'
ivalike, as if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (Simile particle/उपमा-अव्यय)
ānanaiḥwith faces
ānanaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootānana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka (Neuter/नपुंसकलिङ्ग), Tṛtīyā (Instrumental), Bahuvacana
apūjayanthey worshipped/honoured
apūjayan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/Past/लङ्), Prathama-puruṣa, Bahuvacana; parasmaipada
rāghavamRāghava (Rāma)
rāghavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
iṣṭa-bhāginamthe recipient of the desired share (of worship/offerings)
iṣṭa-bhāginam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootiṣṭa (कृदन्त, √iṣ) + bhāgin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; Samāsa: iṣṭa-bhāgin = 'having the desired share' (तत्पुरुष) qualifying rāghavam
hatewhen (he was) slain
hate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Roothan (धातु)
FormKta-pratyaya past participle (क्त), Locative singular (Saptamī/सप्तमी) used as locative absolute with ripau; Puṃliṅga, Saptamī, Ekavacana
ripauin/when the enemy (was)
ripau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootripu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (Locative/सप्तमी), Ekavacana; with hate = locative absolute
bhīma-bale(in the enemy) of terrible strength
bhīma-bale:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhīma (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Ekavacana; Samāsa: bhīma-bala = 'terrible strength' (कर्मधारय), here locative qualifying ripau (enemy of terrible strength)
durāsadamhard to assail/approach
durāsadam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdur- (उपसर्ग/प्रत्यय) + āsada (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; adjective qualifying rāghavam (or as epithet: 'hard to assail')

Many Vanaras, with their faces resembling full blown lotuses joyfully laughed and worshipped Rama for getting rid of an enemy of terrific strength.

R
Rāma (Rāghava)
V
Vānaras
K
Kumbhakarṇa (implied as the slain enemy)

FAQs

Dharma includes recognizing and honoring righteous leadership. The Vānaras respond with gratitude because the removal of a violent threat protects the community and its moral aims.

The Vānara forces celebrate and offer reverence to Rāma after the defeat of the powerful Kumbhakarṇa.

Rāma’s protective kingship ideal: he becomes ‘iṣṭa-bhāgin’—a benefactor who secures the welfare and rightful hopes of his allies.