HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 145
Previous Verse
Next Verse

Shloka 145

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

ततस्तुवातोद्धतमेघकल्पंभुजङ्गराजोत्तमभोगबाहुम् ।तमापतन्तंधरणीराभमुवाचरामोकुम्भकर्णम् ।।।।

tatas tu vātoddhatameghakalpaṃ bhujaṅgarājottamabhogabāhum |

tam āpatantaṃ dharaṇīdharābhaṃ uvāca rāmo kumbhakarṇam ||

پھر جب کُمبھکرن ہوا کے ہانکے ہوئے بادل کی مانند، اور ناگ راج کے حلقوں جیسے بازوؤں والا، پہاڑ سا گرجتا ہوا لپکا، تو رام نے اسے مخاطب کیا۔

ततःthereafter
ततः:
अधिकरण (Time/Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
तुbut; indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
वातोद्धतमेघकल्पम्like a cloud driven by wind
वातोद्धतमेघकल्पम्:
कर्म (Karma; describing तम्)
TypeAdjective
Rootवात+उद्धत+मेघ+कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः वातेन उद्धतः (तृतीया-तत्पुरुष) + मेघकल्प (उपमान-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ)
भुजङ्गराजोत्तमभोगबाहुम्whose arms were like the coils of the king of serpents
भुजङ्गराजोत्तमभोगबाहुम्:
कर्म (Karma; describing तम्)
TypeAdjective
Rootभुजङ्गराज+उत्तम+भोग+बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः भुजङ्गराजस्य उत्तमः भोगः (षष्ठी/कर्मधारय-सम्बन्ध) तदिव बाहू यस्य (बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma; object of speech)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आपतन्तम्rushing/attacking
आपतन्तम्:
कर्म (Karma; describing तम्)
TypeVerb
Rootआ+पत् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धरणीधराभम्mountain-like
धरणीधराभम्:
कर्म (Karma; describing तम्)
TypeAdjective
Rootधरणीधर+आभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः धरणीधर इव आभः/आभम् (उपमान-तत्पुरुष)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुम्भकर्णम्to Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
सम्प्रदान (Sampradāna/Addressee)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम

Thereafter Rama spoke to Kumbhakarna, whose hands were like Vasuki's body, coming towards him to attack on the battlefield like a cloud chased by wind.

R
Rāma
K
Kumbhakarṇa
C
Cloud (Megha)
W
Wind (Vāta)
M
Mountain (Dharaṇīdhara)

FAQs

Dharma includes maryādā (noble conduct) even in war: Rāma does not lose composure before a terrifying foe, and meets violence with disciplined resolve.

Kumbhakarṇa charges toward Rāma; at that moment Rāma begins to address him, setting up the ensuing direct exchange.

Rāma’s steadiness and dignity—calm speech and readiness in the face of imminent attack.