HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 133
Previous Verse
Next Verse

Shloka 133

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

कुम्भकर्णस्तुसङ्कृद्धस्समारूढःप्लवङ्गमैः ।।।।व्यधूनयत्तान्वेगेनदुष्टहस्तीवहस्तिपान् ।

kumbhakarṇas tu saṅkruddhaḥ samārūḍhaḥ plavaṅgamaiḥ | vyadhūnayat tān vegena duṣṭahastīva hastipān ||

مگر کُمبھکرن، جب پلَوَنگم اس پر چڑھ آئے تو غضبناک ہو اٹھا؛ اور اس نے انہیں زور سے یوں جھٹک دیا جیسے بدخو ہاتھی اپنے مہاوت کو پٹک دے۔

kumbhakarṇaḥKumbhakarna
kumbhakarṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
tubut/then
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (contrast/continuation particle)
saṅkṛddhaḥenraged
saṅkṛddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṅkṛddha (प्रातिपदिक; sam + √krudh + kta)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
samārūḍhaḥmounted/climbed upon
samārūḍhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ā + √ruh (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP: mounted/ascended); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
plavaṅgamaiḥby the monkeys
plavaṅgamaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootplavaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्
vyadhūnayatshook off
vyadhūnayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + ā + √dhū (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
vegenawith speed/force
vegena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvega (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
duṣṭa-hastīa vicious elephant
duṣṭa-hastī:
Upamana (उपमान/standard of comparison)
TypeNoun
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक) + hastin (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (duṣṭaḥ hastī); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्धः/comparison)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
hastipānelephant-riders/mahouts
hastipān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothastipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

Enraged Kumbhakarna shook off the monkeys climbed on his body like a harsh elephant shakes off its rider.

K
Kumbhakarna
V
Vanaras

FAQs

Unchecked anger magnifies harm; the epic contrasts disciplined, purposeful force with rage-driven violence that endangers many.

Kumbhakarna resists the Vanaras’ attempt to restrain him and violently throws them off.

For the protagonists, perseverance is implied—continuing the righteous effort despite setbacks.