Shloka 5

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

Devanagari script

परिगृह्यसःताम् I ज्ञाम् रावणस्यमहाबल ।बलम् सम्प्रेरयामासःतदालघुपराक्रमः।। ।।

Transliteration

parigṛhya sa tām ājñāṃ rāvaṇasya mahā-balaḥ | balaṃ samprerayāmāsa tadā laghu-parākramaḥ ||

Translation

راون کے حکم کو قبول کر کے، وہ مہابلی (اکمپَن)—جو اقدام میں نہایت تیز تھا—اسی وقت لشکر کو روانہ کر دینے لگا۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: काल/अनुक्रम
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/thereafter)

• नाना: various
• नाना: विशेषणार्थक अव्यय
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय)
• Form: अव्यय (विविधार्थक; 'various')

• प्रहरणाः: weapon-bearers/with weapons
• प्रहरणाः: विशेषण (appositive)
• Type: Noun
• Root: प्रहरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गस्य बहुवचन-रूपेण प्रायः; अत्र पुंलिङ्ग-प्रथमा बहुवचनरूपेण (weapons as masc. plural usage); प्रथमा, बहुवचन; राक्षसामुख्याः इति विशेषणम्

• भीमाक्षाः: with fearful eyes
• भीमाक्षाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: भीम + अक्ष (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीहि: भीमाः अक्षीणि/अक्षाणि येषाम्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसामुख्याः इति विशेषणम्

• भीमदर्शनाः: of terrible appearance
• भीमदर्शनाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: भीम + दर्शन (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीहि: भीमं दर्शनं येषाम्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसामुख्याः इति विशेषणम्

• निष्पेतुः: rushed out/flew forth
• निष्पेतुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: निस् + पत् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• राक्षसामुख्याः: chief Rakshasas
• राक्षसामुख्याः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: राक्षस + मुख्य (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: राक्षसानां मुख्याः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• बलाध्यक्ष: army-commander
• बलाध्यक्ष: सम्बन्ध (in compound)
• Type: Noun
• Root: बल + अध्यक्ष (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: बलस्य अध्यक्षः; समासपूर्वपद

• प्रचोदिताः: urged on by the commander
• प्रचोदिताः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्र + चुद् (धातु) → प्रचोदित (कृदन्त, क्त)
• Form: तत्पुरुषसमास: बलाध्यक्षेन प्रचोदिताः; क्त-कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसामुख्याः इति विशेषणम्

Context

Even the Vanaras mangled Rakshasas countering with weapons, huge rocks and trees and destroyed them.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Akampana
• Rākṣasa army

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It shows the binding force of obedience within a hierarchy; the Ramayana invites reflection on aligning obedience with dharma, not merely with authority.

What is the narrative situation?

Akampana receives Rāvaṇa’s directive and promptly mobilizes and sends the troops into action.

Which character virtue is emphasized?

Decisiveness and organizational command (quick execution of orders).