Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

तौतुबद्धौशरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।अयंचसुमहान्नादशङ्कांजनयतीवमे ।।6.51.5।।

tau tu baddhau śarais tīkṣṇair bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

ayaṃ ca sumahān nādaḥ śaṅkāṃ janayatīva me ॥6.51.5॥

اگرچہ دونوں بھائی، رام اور لکشمن، تیز تیروں سے جکڑے ہوئے ہیں، پھر بھی یہ نہایت عظیم للکار میرے دل میں گویا اندیشہ جگاتی ہے—آخر ایسا کیا ہوا کہ وہ یوں مسرور ہیں؟

तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (dual)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
बद्धौbound
बद्धौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् — तौ/भ्रातरौ
शरैःby arrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् — शरैः
भ्रातरौthe two brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (rāmaś ca lakṣmaṇaś ca)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सुमहान्very great
सुमहान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् — नादः
नादःsound, roar
नादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शङ्काम्doubt, suspicion
शङ्काम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
जनयतिproduces, causes
जनयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (as if)
मेto me, in me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (Genitive/Dative singular enclitic); अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान) अधिकम् — ‘to me/in me’

"The two brothers Rama and Lakshmana are bound by sharp arrows. By the loud noise that I hear I doubt in my mind!"

R
Rāvaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ś
śara (arrows)

FAQs

Even an adversary recognizes the need to seek truth: dharma values accurate understanding of reality before action, especially in crisis.

Rāvaṇa hears the vānaras’ triumphant roar and is unsettled because he believes Rāma and Lakṣmaṇa have been immobilized.

Prudence: the impulse to reassess assumptions when evidence (the roar) contradicts one’s expectations.