Shloka 55
सेनानिवेशः रामविलापश्च
Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā
Devanagari script
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
Transliteration
sā tu nīlena vidhivat svārakṣāsu samāhitā | sāgarasyottare tīre sādhu senā niveśitā ||6.5.55||
Translation
پھر نیل نے طریقۂ درست کے مطابق لشکر کو اپنی نگہبانیوں سمیت مرتب کیا اور سمندر کے شمالی ساحل پر اسے بخوبی جما کر پڑاؤ قائم کر دیا۔
Word by Word
साshe/that (army)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
नीलेनby Nila
नीलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
स्वारक्षासुin their own guards
स्वारक्षासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व-रक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
समाहिताassembled
समाहिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सागरस्यof the sea
सागरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
तीरेshore
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
साधुwell
साधु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
सेनाarmy
सेना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवेशिताwas made to encamp
निवेशिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु) + णिच् + क्त
Formणिजन्त-क्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः (passive sense)
Context
Nila settled the army successfully by making them reside on the northern shore of the sea, as per tradition.
Characters & Entities
N
NīlaS
sāgara (ocean)U
uttara-tīra (northern shore)FAQs
Dharma is preparedness: right action includes anticipating risk and arranging protection for the group.
A formal encampment is established at the sea’s edge under Nīla’s direction.
Strategic prudence—orderly placement and guarding of forces.