Shloka 42
सेनानिवेशः रामविलापश्च
Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā
Devanagari script
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
Transliteration
sā tu nīlena vidhivat svārakṣāsu samāhitā | sāgarasya uttare tīre sādhu senā niveśitā ||
Translation
پس نیل کی رہنمائی میں لشکر کو شریعت و قاعدے کے مطابق، اپنی اپنی پہرے داری کے ساتھ منظم کیا گیا، اور سمندر کے شمالی کنارے پر بھلی بھانتِی پڑاؤ ڈالا گیا۔
Word by Word
साthat (she/that army)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
नीलेनby Nila
नीलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
स्वारक्षासुin their own guards
स्वारक्षासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व-रक्षा (प्रातिपदिक; स्व + रक्षा)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
समाहिताassembled
समाहिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा (धातु) + क्त
Formक्त-कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि
सागरस्यof the sea
सागरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्तरेnorthern
उत्तरे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
तीरेon the shore
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
साधुwell
साधु:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
सेनाarmy
सेना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवेशिताwas stationed
निवेशिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु) + णिच् + क्त
Formक्त-कृदन्त (PPP) of causative; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि
Context
Nila settled the army successfully by making them reside on the northern shore of the sea, as per tradition.
Characters & Entities
N
NīlaS
sāgara (the ocean)U
uttara-tīra (northern shore)FAQs
Procedural righteousness: success (“sādhu”) is linked to doing things properly (“vidhivat”), not merely achieving an end.
The army is made to reside in an orderly camp by the sea.
Methodical execution.