Shloka 40
सेनानिवेशः रामविलापश्च
Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā
Devanagari script
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
Transliteration
sā tu nīlena vidhivat svārakṣāsu samāhitā | sāgarasya uttare tīre sādhu senā niveśitā ||
Translation
نیل کے زیرِ ہدایت لشکر کو دستور کے مطابق سنوارا گیا، اپنی حفاظت کے لیے پہرے مقرر کیے گئے، اور سمندر کے شمالی کنارے پر وہ خوبصورتی سے خیمہ زن ہوا۔
Word by Word
साthat
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
नीलेनby Nila
नीलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
स्वारक्षासुin their own guard
स्वारक्षासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व-रक्षा (प्रातिपदिक; स्व + रक्षा)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
समाहिताassembled
समाहिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) + क्त
Formक्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सागरस्यof the sea
सागरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्तरेnorthern
उत्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
तीरेshore
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
साधुwell
साधु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
सेनाarmy
सेना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवेशिताwas stationed
निवेशिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु) + णिच् + क्त
Formणिजन्त-क्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि
Context
Nila settled the army successfully by making them reside on the northern shore of the sea, as per tradition.
Characters & Entities
N
NīlaS
sāgara (the ocean)U
uttara-tīra (northern shore)FAQs
Dharma in leadership: structured protection and disciplined settlement of a community before undertaking a high-stakes task.
The army is stationed at the ocean, with security and order established under Nīla.
Responsible command and logistical skill.