Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

माल्यवानुपदेशः

Malyavan’s Counsel, Portents in Laṅkā, and the Proposal of Alliance

विष्णुंमन्यामहेरामंमानुषंरूपमास्थितम् ।नहिमानुषमात्रोऽसौराघवोदृढविक्रमः ।।।।येनबद्धःसमुद्रेचसेतुःसपरमाद्भुतः ।कुरुष्वनरराजेनसधनिंरामेणरावण ।।।।ज्ञात्वावधार्यकर्माणिक्रियतामायतिक्षमम् ।

viṣṇuṃ manyāmahe rāmaṃ mānuṣaṃ rūpam āsthitam | na hi mānuṣamātro 'sau rāghavo dṛḍhavikramaḥ || yena baddhaḥ samudre ca setuḥ sa paramādbhutaḥ | kuruṣva nararājena sadhaniṃ rāmeṇa rāvaṇa || jñātvā 'vadhārya karmāṇi kriyatām āyatikṣamam ||

ہم رام کو وشنو مانتے ہیں جو انسانی روپ دھارے ہوئے ہیں؛ وہ ثابت قدم اور عظیم پرाकرم رाघو محض انسان نہیں۔ اسی کے ہاتھوں سمندر پر وہ نہایت عجیب پل بندھا۔ اے راون! اس نرراج رام کے ساتھ صلح کر؛ کام کو سمجھ کر اور ٹھیک ٹھیک طے کر کے ایسا عمل کر جو آئندہ کے لیے پائیدار ہو۔

विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; proper noun
मन्यामहेwe consider/think
मन्यामहे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; proper noun
मानुषम्human
मानुषम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (रूपम्)
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आस्थितम्having assumed
आस्थितम्:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानाधिकरण)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘assumed/entered’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
मानुषमात्रःonly a human
मानुषमात्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष + मात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मानुषस्य मात्रः = merely human); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (असौ/राघवः)
असौthat (he)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper noun/epithet
दृढविक्रमःof firm prowess
दृढविक्रमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (दृढः विक्रमः यस्य/दृढः विक्रमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (राघवः)
येनby whom/whereby
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; relative pronoun
बद्धःwas built
बद्धः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सेतुः) ‘was built/bound’
समुद्रेin/on the ocean
समुद्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सेतुःbridge
सेतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःthat (bridge)/it
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परमाद्भुतःmost wonderful
परमाद्भुतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (परमम् अद्भुतम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सेतुः)
कुरुष्वmake/do
कुरुष्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नरराजेनwith the king of men (Rama)
नरराजेन:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootनर + राजन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नराणां राजा); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन
सन्धिम्alliance/truce
सन्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रामेणwith Rama
रामेण:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
रावणO Ravana
रावण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having known’
अवधार्यhaving ascertained
अवधार्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव-धृ (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund), अव्ययभाव; ‘having ascertained/considered’
कर्माणिactions/deeds
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
क्रियताम्let (it) be done
क्रियताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be done’
आयतिक्षमम्appropriate after due consideration
आयतिक्षमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआयति + क्षम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आयत्यां क्षमम् = suitable after due consideration/for the future); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (क्रियताम्)

Rama is Lord Vishnu in human form endowed with fortitude and prowess. One who has constructed an amazing bridge on the ocean is not just a human being. O Ravana! Align with the ruler of men, Sri Rama. After careful thinking and determining correctly, do what is good.

R
Rāma
V
Viṣṇu
O
Ocean (samudra)
B
Bridge (setu)
R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma prioritizes protection of life and right order: when confronted with a righteous, divinely-backed cause, the ethical choice is truthful reassessment and peace-making over stubborn pride.

Vibhīṣaṇa urges Rāvaṇa to recognize Rāma’s extraordinary nature and to seek a treaty, warning that continued hostility will destroy Laṅkā.

Wise counsel and humility—choosing long-term welfare (āyati-kṣama) through truthful discernment rather than ego.