Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा

Cataloguing the Vanara and Bear Forces

तथाऽऽन्येवानरश्रेष्ठाविन्ध्यपर्वतवासिनः ।नशक्यन्तेबहुत्वात्तुसङ् ख्यातुंलघुविक्रमाः ।।।।

tathā ’nye vānaraśreṣṭhā vindhyaparvatavāsinaḥ |

na śakyante bahutvāt tu saṅkhyātuṃ laghuvikramāḥ || 6.27.47 ||

اسی طرح وِندھیا پہاڑوں میں بسنے والے دوسرے بھی وानروں کے سردار ہیں؛ مگر ان کی کثرت کے سبب اُن تیز رفتار اور زور آور جنگجوؤں کو گننا ممکن نہیں۔

सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महाराजO great king
महाराज:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहाराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
महाप्रभावाःof great might/splendor
महाप्रभावाः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहा + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (great in splendor/power)
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Karta; repeated)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महाशैल-निकाश-कायाःhaving bodies like great mountains
महाशैल-निकाश-कायाः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहा + शैल + निकाश + काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुषः (महाशैल-निकाशः = like a great mountain; कायाः = bodies)
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Karta; repeated)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समर्थाःcapable
समर्थाः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
करण (Karaṇa/Time-instrument)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कालकरणे (instrument of time: ‘in a moment’)
कर्तुम्to make
कर्तुम्:
प्रयोजन (Infinitival complement)
TypeVerb
Root√कृ (धातु), तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive): ‘to make/do’
प्रविध्वस्त-विकीर्ण-शैलाम्with mountains shattered and scattered
प्रविध्वस्त-विकीर्ण-शैलाम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्र + वि + √ध्वंस् (धातु), क्त (कृदन्त) + वि + √कीर् (धातु), क्त (कृदन्त) + शैल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (पृथिवीम् विशेषयति); प्रविध्वस्त = utterly shattered; विकीर्ण = scattered; शैला = with mountains (as attribute)

"So also, those best of Vanaras of many kinds residing in Vindhya mountain of great valour in large numbers is impossible to count."

V
Vindhya mountains
V
Vānara hosts
R
Rāvaṇa

FAQs

It highlights the moral weight of collective commitment: many join a righteous cause, making the force of dharma appear as overwhelming solidarity.

The narrator continues enumerating allied contingents, stressing that additional Vindhya-dwelling Vānaras are too numerous to count.

Readiness and swiftness in action (laghu-vikrama) shared broadly across the ranks.