Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

यस्तुमेघइवाकाशंमहानावृत्यतिष्ठति ।मध्येवानरवीराणांसूराणामिववासवः ।।6.26.38।।भेरीणामिवसन्नादोयस्यैषश्रूयतेमहान् ।घोषश्शाखामृगेन्द्राणांसङ्ग्राममभिकाङ्क्षिताम् ।।6.26.39।।एषपर्वतमध्यास्तेपारियात्रमनुत्तमम् ।युद्धेदुष्प्रसहोनित्यंपनसोनामयूथपः ।।6.26.40।।

bherīṇām iva sannādo yasyaiṣa śrūyate mahān |

ghoṣaḥ śākhāmṛgendrāṇāṃ saṅgrāmam abhikāṅkṣitām ||6.26.39||

اس کی گرج دار پکار جنگی بھیرِیوں کی گونج کی مانند عظیم سنائی دیتی ہے—ان شاخوں میں بسنے والے بندر-سرداروں کی للکار، جو سنگرام کے مشتاق ہیں۔

भेरीणाम्of drums
भेरीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; उपमान-सम्बन्ध (of drums)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रदर्शक
सन्नादःa loud sound/peal
सन्नादः:
Karta (कर्ता/Subject of श्रूयते)
TypeNoun
Rootसन्नाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमेय (roar/sound)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (whose)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject, apposition to सन्नादः/घोषः)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (this)
श्रूयतेis heard
श्रूयते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) ‘is heard’
महान्great
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of sound/roar)
घोषःroar
घोषः:
Karta (कर्ता/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सन्नादस्य पर्याय/अपपद (roar)
शाखामृगेन्द्राणाम्of the monkey-lords
शाखामृगेन्द्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशाखा-मृगेन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘शाखासु मृगेन्द्राः’/‘शाखामृगाणां इन्द्राः’ (of the lords among tree-dwelling beasts = monkeys)
सङ्ग्रामम्battle
सङ्ग्रामम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसङ्ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of abhikāṅkṣitām)
अभिकाङ्क्षिताम्eagerly desired
अभिकाङ्क्षिताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-√काङ्क्ष् (धातु)
Formकर्मणि/कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अभिकाङ्क्षिता’ = eagerly desired/longed for (agreeing with implied ‘युद्धम्/सङ्ग्रामम्’)

"He who is huge like a cloud covering the sky, roaring like a lion making noise like the beating of the drums, who is eager to wage war, who stands amid Vanaras like Indra in the midst of suras, who is ever difficult to resist in war is known as Panasa is a great warrior. He resides in the Paariyatra mountains."

W
War-drums (bherī)

FAQs

The verse underscores collective morale and righteous determination: when a cause is believed just, courage becomes contagious and publicly voiced.

Rāvaṇa describes the intimidating sound and battle-ardor of the Vānara forces associated with a particular leader.

Utsāha (martial enthusiasm) and the ability to rally others through presence and voice.