Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

adīno roṣaṇaś caṇḍaḥ saṅgrāmam abhikāṅkṣati |

eṣo 'py āśaṃsate laṅkāṃ svenānīkena marditum ||6.26.30||

وہ نہ تھکا، غضب میں سخت اور ہیبت ناک تھا؛ جنگ کی آرزو رکھتا تھا۔ وہ بھی اپنے ہی لشکر کے زور سے لنکا کو روند ڈالنے کی تمنا کرتا تھا۔

yaḥhe who
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय
karṇauears (two)
karṇau:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन
vivṛṇuteopens/spreads
vivṛṇute:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootvi + √vṛ (वृ धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
jṛmbhateyawns
jṛmbhate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√jṛmbh (जृम्भ् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
punaḥagain
punaḥ:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (again)
punaḥagain
punaḥ:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (again)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
saṃvijateis afraid
saṃvijate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootsaṃ + √vij (विज् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; 'trembles/fears'
mṛtyoḥof death
mṛtyoḥ:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'of death' (ablatival sense in context: 'even of death')
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
yuddhātfrom battle
yuddhāt:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
vidhāvatiruns away
vidhāvati:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootvi + √dhāv (धाव् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
prakampatetrembles/shakes
prakampate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpra + √kamp (कम्प् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
roṣeṇawith anger
roṣeṇa:
Karana (करण/Cause-means)
TypeNoun
Rootroṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
tiryaksideways
tiryak:
Adhikarana (अधिकरण/Mode)
TypeIndeclinable
Roottiryak (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: obliquely/sideways)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
punaragain
punar:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय
īkṣatelooks
īkṣate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√īkṣ (ईक्ष् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
paśyanseeing
paśyan:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Root√paś (पश् धातु)
Formकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
lāṅgūlamtail
lāṅgūlam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootlāṅgūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअपि-कारक-अव्यय (also/even)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
kṣveḷateleaps
kṣveḷate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√kṣveḷ (क्ष्वेळ् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; 'leaps/springs'
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
mahā-balaḥvery strong
mahā-balaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: mahad balaṃ yasya (very strong)
mahā-javaḥvery swift
mahā-javaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + java (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: mahān javaḥ yasya (very swift)
vīta-bhayaḥfearless
vīta-bhayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootvīta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + bhaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: vītaṃ bhayaṃ yasya (free from fear)
ramyambeautiful
ramyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of sālvēya-parvatam)
sālvēya-parvatamSalveya mountain
sālvēya-parvatam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsālvēya (प्रातिपदिक) + parvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: sālvēyaḥ parvataḥ (Salveya mountain)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
satatamalways
satatam:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootsatatam (अव्यय)
Formनित्यत्ववाचक-अव्यय
adhyāstedwells in / rules over
adhyāste:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootadhi + √ās (आस् धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
śarabhaḥSarabha
śarabhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśarabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Name-marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनामनिर्देशक-अव्यय
yūthapaḥtroop-leader
yūthapaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyūthapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

As you are vanquished by the noble Vanaras you are frightened like this and thinking it is good to surrender Sita.

K
Kumuda
L
Laṅkā

FAQs

When the cause is dharmic, courage and readiness to confront adharma are virtues; the verse frames battle-spirit as duty rather than cruelty for its own sake.

Kumuda’s temperament and intent are stated: he is eager for the coming war and confident in his own contingent.

Dhairya and utsāha: unwavering resolve and energetic willingness to act.