Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

शुकसारण-चारप्रवेशः

Suka and Sāraṇa’s Espionage and Release

प्रच्छमानौविमुञ्चैतौचारौरात्रिंचरावुभौ ।शत्रुपक्षस्यसततंविभीषण: विकर्षिणौ ।।।।

pracchamānau vimuñcaitau cārau rātriṃcarāv ubhau | śatrupakṣasya satataṃ vibhīṣaṇa vikarṣiṇau ||

یہ دونوں جاسوس ہیں—رات میں گھومنے والے—جو خبر لینے آئے ہیں اور ہمیشہ دشمن کے لشکر کو کمزور کرنے کی کوشش کرتے ہیں؛ مگر اے وِبھیشَن، چونکہ یہ فریاد کر رہے ہیں، انہیں چھوڑ دو۔

athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
kiñcitanything/a little
kiñcit:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkiñcit (सर्वनाम/अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (a little/anything)
adṛṣṭamunseen
adṛṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdṛś (धातु) > adṛṣṭa (कृदन्त with negation)
Formकृदन्त (क्त/PPP) नकारार्थे, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; 'unseen'
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
bhūyaḥagain/further
bhūyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (again/further)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; object of draṣṭum
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), 'to see'
arhathaḥyou two ought
arhathaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद; 'you two are fit/ought'
vibhīṣaṇaḥVibhishana
vibhīṣaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; subject (alternative)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
kātsnaryenain full/entirely
kātsnaryena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkātsnarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; instrumental singular (in entirety)
bhūyaḥagain
bhūyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (again)
sandarśayiṣyatiwill show
sandarśayiṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-dṛś (धातु, causative)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative): 'will show'

"Vibheeshana! Even though they are spies seeking to divide the enemy army as both the night rangers have been requesting, you may set them free."

V
Vibhīṣaṇa
Ś
Śuka
S
Sāraṇa

FAQs

Dharma includes restraint and mercy: even when wrongdoing is evident (spying), punishment is not automatic; righteous authority may choose release to uphold higher norms.

Captured rākṣasa spies beg for release; Rāma orders Vibhīṣaṇa to free them despite their hostile purpose.

Kṣamā (forbearance) and measured statecraft—strength guided by principle rather than anger.