Shloka 27

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

Devanagari script

तेज्वलन्तोमहावेगास्तेजसासायकोत्तमाः ।प्रविशन्तिसमुद्रस्यसलिलंत्रस्तपन्नगम् ।।6.21.27।।

Transliteration

tejvalanto mahāvegās tejasā sāyakottamāḥ |

praviśanti samudrasya salilaṃ trastapannagam ||6.21.27||

Translation

وہ بہترین تیر، نور سے دہکتے اور عظیم رفتار والے، سمندر کے پانی میں پیوست ہو گئے، اور اندر کے ناگوں کو دہشت زدہ کر گئے۔

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (pronoun)

• ज्वलन्तः: blazing
• ज्वलन्तः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त

• महावेगाः: very swift
• महावेगाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (पूर्वपद) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्मधारय: ‘महान् वेगः येषाम्’ (of great speed)

• तेजसा: with brilliance
• तेजसा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)

• सायकोत्तमाः: the finest arrows
• सायकोत्तमाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सायक (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सायकानाम् उत्तमाः’ (best among arrows)

• प्रविशन्ति: enter/pierce
• प्रविशन्ति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र (उपसर्ग) + विश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• समुद्रस्य: of the ocean
• समुद्रस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive singular)

• सलिलम्: water
• सलिलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• त्रस्तपन्नगम्: with frightened serpents
• त्रस्तपन्नगम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रस्त (त्रस् धातु + क्त, कृदन्त) + पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मधारय: ‘त्रस्ताः पन्नगाः यस्मिन्/यत्र’ → ‘with frightened serpents’ (qualifying सलिलम्)

Context

Having spoken like that, Rama with his flaming red eyes seemed like the flame at the end of the universe and unassailable.

Characters & Entities

• Samudra/Sāgara (Ocean)
• Pannagas (serpents)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse warns that even righteous force has collateral impact; Dharma requires awareness of consequences and proportionality.

What is the narrative situation?

Rāma’s arrows strike into the sea, disturbing its inhabitants and signaling imminent escalation.

Which character virtue is emphasized?

Irresistible potency (tejas) that compels attention from an unresponsive power.