Shloka 12

शरणागति

धर्मनिर्णयः (Decision on Refuge and Dharma) / Rama’s Vow of Protection and the Acceptance of Vibhishana

Devanagari script

यस्तुदोषस्त्वयाप्रोक्तोह्यादानेऽरिबलस्यच ।तत्रतेकीर्तयिष्यामियथाशास्त्रमिदंशृणु ।।।।

Transliteration

yas tu doṣas tvayā prokto hy ādāne ’ribalasyaca | tatra te kīrtayiṣyāmi yathā śāstram idaṃ śṛṇu ||

Translation

اور جو عیب تم نے دشمن کی قوت میں شامل شخص کو قبول کرنے کے بارے میں بتایا ہے، اس پر میں تمہیں شاستر کی تعلیم کے مطابق بیان کروں گا؛ یہ سنو۔

Word by Word

• यः: which/that (he/that one)
• यः: कर्ता (subject of implied copula/relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); सर्वनाम (pronoun)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/समुच्चयार्थ-भेदकः (particle; contrast/emphasis)

• दोषः: fault, demerit
• दोषः: कर्ता/विषय (subject/topic: 'the fault')
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)

• त्वया: by you
• त्वया: करण (agent/instrument with passive participle)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (2nd-person pronoun; Instrumental, Singular)

• प्रोक्तः: spoken, stated
• प्रोक्तः: क्रियाविशेषण/विधेय (predicate participle agreeing with 'दोषः')
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular); कर्मणि-प्रयोगार्थः (passive sense: 'has been said')

• हि: indeed/for
• हि: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; emphasis/causal nuance)

• आदाने: in the taking/accepting
• आदाने: अधिकरण (locative: 'in/with regard to taking/accepting')
• Type: Noun
• Root: आदान (प्रातिपदिक) / आ + दा (धातु) → आदान (भाव/कर्म-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Locative, Singular); विषय/अधिकरणार्थः

• अरिबलस्य: of the enemy's strength/force
• अरिबलस्य: सम्बन्ध (genitive relation to 'आदाने')
• Type: Noun
• Root: अरि + बल (प्रातिपदिक) (समास: अरिबल)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative: 'enemy's strength'); नपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Genitive, Singular)

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• तत्र: there, in that matter
• तत्र: अधिकरण (adverbial locus: 'therein')
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place/occasion: 'there/in that matter')

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्तिः एकवचनम् (2nd-person pronoun; Dative, Singular)

• कीर्तयिष्यामि: I will narrate/declare
• कीर्तयिष्यामि: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; नामधातु from कीर्ति) / √कीर्त् (to mention) + णिच्
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future); उत्तम-पुरुषः एकवचनम् (1st person, Singular); परस्मैपदम्

• यथा: as, according to
• यथा: क्रियाविशेषण (manner modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: manner 'as/according to')

• शास्त्रम्: scripture, treatise
• शास्त्रम्: कर्म (object in the sense 'according to the scripture')
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular); उपमान/प्रमाणार्थे (as standard/authority with 'यथा')

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object of 'शृणु')
• Type: Noun
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular); सर्वनाम

• शृणु: listen, hear
• शृणु: क्रिया (imperative: command/request)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative); मध्यम-पुरुषः एकवचनम् (2nd person, Singular); परस्मैपदम्

Context

"We do not belong to their clan. Among Rakshasas there are some learned ones. Vibheeshana has come because of his desire for their (Rakshasa) kingdom, perhaps ?"

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in governance relies on informed judgment: decisions should be grounded in śāstra (principled guidance), not merely fear or anger.

What is the narrative situation?

Objections are raised about trusting someone from the enemy camp; Rāma responds that he will address the issue according to established teachings.

Which character virtue is emphasized?

Intellectual integrity: appealing to reasoned tradition and principled norms in a crisis.