Shloka 32

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

एतत्तदुक्तमव्यक्तमक्षरंब्रह्मनिर्मितम् ।देवानांहृदयंसौम्य गुह्यंरामःपरन्तप ।।।।

Transliteration

etat tad uktam avyaktam akṣaraṃ brahma-nirmitam | devānāṃ hṛdayaṃ saumya guhyaṃ rāmaḥ parantapa ||

Translation

یہی وہ حقیقت ہے جو بیان کی گئی: اے نرم خو، اے دشمنوں کو ستانے والے! رام وہ اَویَکت، اَکشَر، برہما کا بنایا ہوا ہے؛ وہ دیوتاؤں کا راز اور ان کے دل کی جان ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; एतत्-समन्वयार्थम्

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + उक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अव्यक्तम्: unmanifest
• अव्यक्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (एतत्) विशेषणम्

• अक्षरम्: imperishable
• अक्षरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (एतत्) विशेषणम्

• ब्रह्म-निर्मितम्: created by Brahma
• ब्रह्म-निर्मितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + निर्मित (कृदन्त, √मा/√मि?)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणा/ब्रह्मणः निर्मितम्)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सौम्य: O gentle one
• सौम्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• गुह्यम्: secret
• गुह्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (हृदयम्) विशेषणम्

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• परन्तप: O tormentor of foes
• परन्तप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परम् (प्रातिपदिक) + तप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुषः (परान् तपयति इति)

Context

"O Gentle! Rama, the tormentor of enemies is the unmanifest and imperishable secret, is Brahma alone. This is created by Brahma. It is the secret in the heart of gods."

Characters & Entities

• Rāma
• Brahmā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is anchored in ultimate truth (satya): the righteous order is sustained by a transcendent principle, here identified with Rāma as the gods’ inner secret/essence.

What is the narrative situation?

Daśaratha explains (in elevated theological language) Rāma’s cosmic nature, framing him as unmanifest and imperishable, central to the gods themselves.

Which character virtue is emphasized?

Spiritual insight and reverence—recognizing Rāma not only as king/hero but as the deepest truth behind dharma.