Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 121, Shloka 21

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

Devanagari script

अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ।।।।

Transliteration

avaśyaṁ ca mayā kāryaṁ sarveṣāṁ vo vaco hitam |

snigdhānāṁ lokanāthānām evaṁ ca vadatāṁ hitam ||

Translation

اور مجھے لازماً تم سب کے اُن کلماتِ خیر پر عمل کرنا ہے—تم جیسے شفقت کرنے والے، دنیا کے معزز پیشوا—جو اسی طرح بھلائی کی بات کہتے ہو۔

Word by Word

• अवश्यम्: certainly
• अवश्यम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अवश्यम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (certainly/necessarily)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr sg: by me)

• कार्यम्: a duty / what must be done
• कार्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त-नाम (that which must be done)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (gen pl: of all)

• वः: of you (all)
• वः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (gen pl: of you)

• वचः: words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र द्वितीया (कर्म) (speech/words)

• हितम्: beneficial
• हितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक; √धा (धातु) + क्त, ‘placed/beneficial’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (beneficial)

• स्निग्धानाम्: of affectionate (friends)
• स्निग्धानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक; √स्निह् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (of affectionate ones)

• लोकनाथानाम्: of the world-leaders
• लोकनाथानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोकनाथ (प्रातिपदिक; लोक + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (lords of the world)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक (thus/in this way)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• वदताम्: of those who speak
• वदताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: √वद् (धातु)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle used substantively: of those speaking)

• हितम्: good (advice)
• हितम्: Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate: good/benefit)

Context

"When she was lonely, piteous, having no control, Rakshasa Ravana, who was proud of his valour abducted her from the forest when no one was there."

Characters & Entities

• Rama
• Assembly (implicit)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes humility before wise counsel: a righteous leader treats well-meant advice as an obligation toward collective welfare, not as a personal affront.

What is the narrative situation?

Rāma responds to the gathered well-wishers/authorities, acknowledging their counsel as beneficial and committing to act accordingly.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s receptivity to guidance and prioritization of loka-hita (public good) alongside personal conviction.