Shloka 14

सीतासमीपगमनम् / Sītā Brought Near to Rāma

Public Witness and Protocol

Devanagari script

ततस्सीतांशिरःस्नातांसंयुक्तांप्रतिकर्मणा ।महार्हाभरणोपेतांमहार्हाम्बरधारिणीम् ।।।।आरोप्यशिबिकांदीप्तांपरार्घ्याम्बरसम्वृताम् ।राक्षसैर्भहुभिर्गुप्तामाजहारविभीषणः ।।।।

Transliteration

tataḥ sītāṃ śiraḥ-snātāṃ saṃyuktāṃ pratikarmaṇā |

mahārhābharaṇopetāṃ mahārhāmbaradhāriṇīm ||

āropya śibikāṃ dīptāṃ parārghyāmbara-saṃvṛtām |

rākṣasair bahubhir guptām ājahāra vibhīṣaṇaḥ ||

Translation

پھر ویبھیषण نے سیتا کو سر سے نہلا کر، مناسب آرائش و سنگھار کے ساتھ سنوارا؛ قیمتی زیورات سے آراستہ اور گراں بہا لباس پہنے ہوئے، اسے ایک درخشاں پالکی میں بٹھایا جو نفیس کپڑوں سے ڈھکی تھی؛ بہت سے راکشسوں کی حفاظت میں وہ اسے (رام کے پاس) لے آیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/कालवाचक

• सीताम्: Sita
• सीताम्: Karma (कर्म; object of bringing)
• Type: Noun
• Root: sītā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शिरःस्नाताम्: having bathed (her head)
• शिरःस्नाताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śiras-snāta (शिरस् + स्नात; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष; स्नात = √snā (स्ना) + kta; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• संयुक्ताम्: prepared/attended
• संयुक्ताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sam + yuj (धातु) + kta (क्त-कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रतिकर्मणा: with (proper) adornment
• प्रतिकर्मणा: Karaṇa (करण; means—by toilette/decoration)
• Type: Noun
• Root: prati-karman (प्रति + कर्मन्; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; अलङ्कार/प्रसाधनरूपेण

• महार्हाभरणोपेताम्: endowed with precious ornaments
• महार्हाभरणोपेताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahā-arha-ābharaṇa-upeta (महार्ह + आभरण + उपेत; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: महार्हैः आभरणैः उपेता; उपेत = upa+√i (इ) + kta; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• महार्हाम्बरधारिणीम्: wearing precious garments
• महार्हाम्बरधारिणीम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahā-arha-ambara-dhāriṇī (महार्ह + अम्बर + धारिणी; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: महार्हम् अम्बरं धारयति इति; धारिणी = √dhṛ (धृ) + णिनि (agentive); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आरोप्य: having placed (her) onto
• आरोप्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā + ruh (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); causative sense in context (having placed/made mount)

• शिबिकाम्: palanquin
• शिबिकाम्: Karma (कर्म; object—palanquin)
• Type: Noun
• Root: śibikā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दीप्ताम्: shining
• दीप्ताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dīpta (प्रातिपदिक; √dīp (दीप्)+kta)
• Form: क्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शिबिकायाः विशेषणम्

• परार्घ्याम्बरसंवृताम्: covered with very costly cloth
• परार्घ्याम्बरसंवृताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: para-arghya-ambara-saṃvṛta (परार्घ्य + अम्बर + संवृत; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: परार्घ्येण अम्बरेण संवृता; संवृत = sam+√vṛ (वृ) + kta; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शिबिकायाः विशेषणम्

• राक्षसैः: by Rakshasas
• राक्षसैः: Karaṇa (करण; means/guards)
• Type: Noun
• Root: rākṣasa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• बहुभिः: many
• बहुभिः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bahu (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; राक्षसैः इत्यस्य विशेषणम्

• गुप्ताम्: guarded
• गुप्ताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: gup (धातु) + kta (क्त-कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सीतायाः विशेषणम्

• आजहारा: brought
• आजहारा: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā + hṛ (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• विभीषणः: Vibhishana
• विभीषणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Context

Thereafter Vibheeshana, making Sita to ascend the palanquin, covered with valuable clothes and guarded by numerous Rakshasas after she adorned herself in the best of ornaments and put on glowing wonderful clothes brought to Rama.

Characters & Entities

• Sītā
• Vibhīṣaṇa
• Rākṣasas
• Śibikā (palanquin)
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as maryādā and social propriety: Sītā is presented with honor and protection, reflecting the duty to safeguard dignity, especially in a public and politically charged reunion.

What is the narrative situation?

Following the decision to proceed as Rāma instructed, Vibhīṣaṇa arranges Sītā’s ceremonial preparation and escorts her securely to Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Vibhīṣaṇa’s responsible leadership—he ensures security, decorum, and respectful treatment of Sītā.