Shloka 13
विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā
Devanagari script
अतिशीघ्रंततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ।।।।आगतास्तुजलंगृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।
Transliteration
atiśīghraṃ tato gatvā vānarās te manojavāḥ | āgatās tu jalaṃ gṛhya samudrād vānarottamāḥ ||
Translation
تب وہ وानروں کے سردار، جو خیال کی طرح تیز تھے، نہایت جلدی گئے اور سمندر سے پانی لے کر واپس آ گئے۔
Word by Word
अतिशीघ्रम्very quickly
अतिशीघ्रम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअति + शीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्राय (adverbial usage of accusative neuter singular) ‘very quickly’
ततःthen/from there
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त); Absolutive ‘having gone’
वानराःmonkeys (vānaras)
वानराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural (pronoun)
मनोजवाःmind-swift
मनोजवाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमनस् + जव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying वानराः
आगताःcame
आगताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having come’
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
गृह्यhaving taken
गृह्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-प्रत्ययान्त (अव्ययकृदन्त) रूप ‘गृह्य’ = ‘गृहीत्वा’; Absolutive ‘having taken’
समुद्रात्from the ocean
समुद्रात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; Ablative singular
वानरोत्तमाःforemost vānaras
वानरोत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘best of monkeys’
Context
Then the foremost of the Vanaras, endowed with the speed of mind, with all speed went and got water from the ocean.
Characters & Entities
V
VanarasO
ocean (samudra)W
water (jala)FAQs
Dharma is cooperative service for a righteous cause: the Vanaras act swiftly to support a legitimate consecration and restoration of order.
The Vanaras quickly fetch ocean-water, completing a key requirement for the coronation rite.
The Vanaras’ diligence and disciplined teamwork.