Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 108, Shloka 22

रावणरथवैभव–निमित्तदर्शन–राममातलिसंवादः

Ravana’s Chariot, Portents, and Rama–Matali Instructions

Devanagari script

सन्ध्ययाचावृतालङ्काजपापुष्पनिकाशया ।।।।दृश्यतेसम्प्रदीप्तेवदिवसेऽपिवसुन्धरा ।

Transliteration

sandhyayā cāvṛtā laṅkā japāpuṣpanikāśayā | dṛśyate sampradīpteva divase 'pi vasundharā ||

Translation

لَنکا پر گویا شام کی چادر تن گئی تھی؛ جپا (ہبسکس) کے پھولوں جیسی سرخی چھا گئی، اور دن کے اجالے میں بھی زمین یوں دکھائی دیتی تھی جیسے شعلہ زن ہو۔

Word by Word

• सन्ध्यया: like dusk
• सन्ध्यया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: सन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; उपमानार्थे (as/like dusk)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• आवृता: covered/enshrouded
• आवृता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-√वृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लङ्का)

• लङ्का: Lanka
• लङ्का: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• जपा-पुष्प-निकाशया: as if by (a hue) like japa-flowers
• जपा-पुष्प-निकाशया: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: जपा (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + निकाश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (जपापुष्पस्य निकाशा = like japa-flowers), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; उपमान-करणम्

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: is seen/appears)

• सम्प्रदीप्ता-इव: as if blazing
• सम्प्रदीप्ता-इव: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्+प्र+दीप् (धातु)
• Form: इव = अव्यय (particle of comparison); सम्प्रदीप्ता = भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (understood with वसुन्धरा)

• दिवसे: in daytime
• दिवसे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि = even/also (emphatic particle)

• वसुन्धरा: the earth/ground
• वसुन्धरा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Context

Meteors and huge fire dropped there indicating Ravana's end. Seeing them, Rakshasas were sad.

Characters & Entities

• Laṅkā
• earth (vasundharā)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When adharma dominates a realm, even its ‘daylight’ is darkened—Dharma is depicted as the condition for social and cosmic clarity.

What is the narrative situation?

The setting itself becomes ominous: Laṅkā and the earth take on an unnatural red gloom before the climax.

Which character virtue is emphasized?

Collective responsibility: a kingdom’s moral state affects its atmosphere; righteous governance (rājadharma) is implied by contrast.