Shloka 4

आदित्यहृदयम्

Aditya Hridayam Upadeśa — Agastya’s Instruction to Rāma

Devanagari script

आदित्यहृदयंपुण्यंसर्वशत्रुविनाशनम् ।जयावहंजपेन्नित्यमक्षय्यंपरमंशिवम् ।।6.107.4।।सर्वमङ्गलमङ्गल्यंसर्वपापप्रणाशनम् ।चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ।।6.107.5।।

Transliteration

āditya-hṛdayaṃ puṇyaṃ sarva-śatru-vināśanam |

jayāvahaṃ japen nityaṃ akṣayyaṃ paramaṃ śivam ||6.107.4||

sarva-maṅgala-maṅgalyaṃ sarva-pāpa-praṇāśanam |

cintā-śoka-praśamanaṃ āyur-vardhanam uttamam ||6.107.5||

Translation

یہ پُنّیہ ‘آدتیہ ہردیم’ ہے، جو سب دشمنوں کا ناس کرنے والا ہے۔ اسے نِتّیہ جپو؛ یہ جے دلانے والا، اَکشیہ اور پرم شِو (نہایت مبارک) ہے۔ یہ سب منگلوں میں منگل، سب پاپوں کا پرنाश، چنتا اور شوق کا شمن، اور آیو و بَل بڑھانے والا اُتم ہے۔

Word by Word

• आदित्यहृदयम्: Aditya-hridaya (Sun’s heart hymn)
• आदित्यहृदयम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदित्य + हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; षष्ठी-तत्पुरुष (आदित्यस्य हृदयम्)

• पुण्यम्: holy
• पुण्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; विशेषणम् (qualifying आदित्यहृदयम्)

• सर्वशत्रुविनाशनम्: destroyer of all enemies
• सर्वशत्रुविनाशनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + शत्रु + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां शत्रूणां विनाशनम्) विशेषणम्

• जयावहम्: bringing victory
• जयावहम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जय + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (जयम् आवहति इति) विशेषणम्

• जपेत्: should recite
• जपेत्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 2nd person singular optative (should recite)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• अक्षय्यम्: imperishable
• अक्षय्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; विशेषणम् (qualifying आदित्यहृदयम्)

• परमम्: supreme
• परमम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; विशेषणम् (qualifying शिवम्/आदित्यहृदयम्)

• शिवम्: auspicious
• शिवम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; Accusative singular neuter; विशेषणम् (auspicious)

Context

Then Rama endowed with extra ordinary energy having heard Agastya, was very delighted and stopped worry. He remembered Aditya and chanted in his mind.

Characters & Entities

• Āditya-hṛdaya
• Āditya (Sun)
• Rāma
• Agastya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes inner purification and steadiness: spiritual practice is presented as a legitimate support for righteous duty, especially when facing overwhelming adharma.

What is the narrative situation?

Agastya formally introduces the Āditya-hṛdaya and describes its effects—victory, removal of grief, and renewed vitality—so that Rāma can proceed to the final battle.

Which character virtue is emphasized?

Faith joined with responsibility: the hymn is not escapism, but a means to regain clarity and strength to perform one’s duty.