Shloka 20

रावणक्रोधः—रामस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Fury and Rama’s Harsh Admonition

Devanagari script

अद्यतेमच्छरैश्चिन्नंशिरोज्वलितकुण्डलम् ।क्रव्यादाव्यपकर्षन्तुविकीर्णंरणपांसुषु ।।।।

Transliteration

adya te maccharaiś chinnaṃ śiro jvalitakuṇḍalam |

kravyādā vyapakṛṣantu vikīrṇaṃ raṇapāṃsuṣu ||

Translation

آج میرے تیروں سے کٹا ہوا تمہارا سر، جس کے کنڈل چمک رہے ہیں، میدانِ جنگ کی خاک میں بکھر جائے گا اور گوشت خور جانور اسے گھسیٹ کر لے جائیں گے۔

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: adya (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध; possessor)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन, सर्वनाम

• मच्छरैः: by my arrows
• मच्छरैः: Karana (करण/instrument)
• Type: Noun
• Root: mad + śara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: मम शराः

• छिन्नम्: severed
• छिन्नम्: Karma (कर्म/patient state)
• Type: Verb
• Root: chid (धातु) + kta (कृत्)
• Form: कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण शिरः

• शिरः: head
• शिरः: Karma (कर्म; object/patient)
• Type: Noun
• Root: śiras (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ज्वलितकुण्डलम्: with shining earrings
• ज्वलितकुण्डलम्: Karma (कर्म; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: jvalita + kuṇḍala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: ज्वलिते कुण्डले यस्य तत् (having shining earrings); विशेषण शिरः

• क्रव्यादाः: flesh-eaters (carnivores)
• क्रव्यादाः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: kravyāda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• व्यपकर्षन्तु: let them drag away
• व्यपकर्षन्तु: Kriya (क्रिया/command)
• Type: Verb
• Root: vi-apa-kṛṣ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• विकीर्णम्: scattered / strewn
• विकीर्णम्: Karma (कर्म; state)
• Type: Adjective
• Root: vi-kṝ (धातु) + kta (कृत्)
• Form: कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण शिरः

• रणपांसुषु: in the dust of battle
• रणपांसुषु: Adhikarana (अधिकरण/location)
• Type: Noun
• Root: raṇa + pāṃsu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: रणस्य पांसवः

Context

"Now, let your head severed by my shafts lying in dust in the battlefield with the shining earrings be dragged by the carnivorous animals."

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It underscores the inevitability of consequence: persistent adharma culminates in dishonor and destruction; dharma’s protection may require severe action against the unrepentant aggressor.

What is the narrative situation?

Rāma issues a grim battlefield pronouncement of Rāvaṇa’s imminent defeat and death.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s uncompromising justice in war—firmness in executing rightful punishment.