Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

इत्येवमुक्तातांशक्तिमष्टघण्टांमहास्वनाम् ।मयेनमायाविहिताममोघंशत्रुघातिनीम् ।।।।लक्ष्मणायसमुद्धिश्यज्वलन्तीमिवतेजसा ।रावणःपरमक्रुद्धश्चिक्षेप च ननाद च ।।।।

ity evam uktvā tāṃ śaktim aṣṭaghaṇṭāṃ mahāsvanām | mayena māyāvihitām amoghāṃ śatrughātinīm || lakṣmaṇāya samuddiśya jvalantīm iva tejasā | rāvaṇaḥ paramakruddhaś cikṣepa ca nanāda ca ||

یوں کہہ کر، پرم غضبناک راون نے مایا کے بنائے ہوئے، آٹھ گھنٹیوں سے آراستہ، بلند گرجنے والی، خطا نہ جانے والی اور دشمن کو مارنے والی اس شکتِی کو—جو تیزس سے گویا شعلہ زن تھی—لکشمن کی طرف نشانہ کر کے پھینکا، اور پھینکتے ہی دھاڑ اٹھا۔

इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/निपात
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थ-निपात (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Root√vac (धातु √वच्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), ‘having spoken’
ताम्that
ताम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शक्तिम्javelin
शक्तिम्:
कर्म (Karma; object of ‘cikṣepa’)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अष्टघण्टाम्with eight bells
अष्टघण्टाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Rootaṣṭa + ghaṇṭā (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः: अष्टौ घण्टाः यस्याः/यत्र = ‘having eight bells’
महास्वनाम्loud-sounding
महास्वनाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Rootmahā + svana (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: महान् स्वनः यस्याः = ‘great-sounding’
मयेनby Maya
मयेन:
कर्ता (Kartā; agent of ‘vihitām’)
TypeNoun
Rootmaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; (दानव-नाम)
मायाविहिताम्fashioned by magic
मायाविहिताम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Rootmāyā + vihita (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (vihita = क्त from √dhā/√vidhā ‘to arrange’); तत्पुरुषः: मायया विहिता = ‘made by magic’
अमोघाम्unfailing
अमोघाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Rootamogha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘unfailing’
शत्रुघातिनीम्slayer of enemies
शत्रुघातिनीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Rootśatru + ghātinī (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: शत्रून् घातयति इति = ‘enemy-slaying’
लक्ष्मणायat/for Lakshmana
लक्ष्मणाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/recipient-target)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dative/4th), एकवचन
समुद्धिश्यaiming at
समुद्धिश्य:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Rootsam-ud-√diś (धातु √दिश्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), ‘having aimed/pointed at’
ज्वलन्तीम्blazing
ज्वलन्तीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘śaktim’)
TypeAdjective
Root√jval (धातु √ज्वल्)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (agreeing with ‘śaktim’)
इवas if / like
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-निपात (particle of comparison)
तेजसाwith radiance
तेजसा:
करण (Karaṇa; means/with brilliance)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
रावणःRavana
रावणः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमक्रुद्धःfuriously angry
परमक्रुद्धः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘rāvaṇaḥ’)
TypeAdjective
Rootparama + kruddha (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘kruddha’ = भूतकृदन्त (क्त from √krudh); कर्मधारयः: परमः क्रुद्धः = ‘extremely angry’
चिक्षेपhurled
चिक्षेप:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√kṣip (धातु √क्षिप्)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘hurled’
and
:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
ननादroared
ननाद:
क्रिया (coordinated verb)
TypeVerb
Root√nad (धातु √नद्)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘roared’
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)

Enraged Ravana, having spoken in this manner, hurled the javelin adorned with eight bells making loud noise, designed magically by Maya, a stupendous one capable of destroying any enemy, which was glowing with shine, aiming at Lakshmana, and roared aloud.

R
Rāvaṇa
L
Lakṣmaṇa
M
Maya
Ś
śakti (spear/javelin)

FAQs

Unchecked krodha (anger) drives actions toward adharma: Rāvaṇa’s rage and reliance on a terrifying, magically empowered weapon exemplify power severed from righteousness and self-control.

Rāvaṇa, furious, targets Lakṣmaṇa and hurls a formidable, bell-adorned spear said to be magically fashioned by Maya.

By contrast (implicitly), the virtue highlighted is self-restraint: the verse shows what happens when leadership and strength are ruled by anger rather than dharma.